موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی 3041-9794 4 1 2026 03 21 Thematic Analysis of Hope in the Thought of Ayatollah Khamenei and Presenting a Three-Level Model of Social Hope-Creation تحلیل مضمون امید در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای و ارائه الگوی سه سطحی امیدآفرینی اجتماعی 1 33 248042 10.22034/irsj.2026.534980.1155 FA مجید سلیمانی استادیار و عضو هیات علمی گروه جامعه‌شناسی پژوهشکده فرهنگی-اجتماعی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع)، قم، ایران 0009-0002-8124-8181 بهنام رشیدی استادیار و عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی پژوهشکده سیاسی پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق(ع)، قم، ایران. Journal Article 2025 07 17 <span lang="EN">Hope is one of the most fundamental driving components in social, political, and cultural systems, playing a key role in national resilience, social participation, and civilizational dynamism. The present study aims to identify and analyze themes related to hope in the statements of Ayatollah Khamenei from 1989 to 2023 and to design a three-level conceptual model to explain the process of social hope-creation based on this analysis. The research methodology is qualitative, based on thematic analysis, and the data were purposively selected and analyzed from the collection of his speeches, messages, and statements between 1989 and 2023, focusing on the themes of hope, despair, movement, progress, and the enemy’s psychological warfare. The coding process was conducted at three levels: basic, organizing, and global themes. The research findings indicate that the discourse of hope in the thought of Ayatollah Khamenei is shaped by themes such as the role of religious foundations, emphasis on the people and youth, the position of elites and the media, countering the enemy’s strategies of despair, producing hope-centered narratives, and hope for a bright future, which can be formulated into three layers: foundational, intermediate, and operational. This model possesses strategic capacity for the country’s cultural, media, educational, security, and management institutions and can be utilized as an indigenous framework in cultural policymaking to enhance social capital and consolidate national cohesion.</span> <span lang="AR-SA">امید یکی از بنیادی‌ترین مؤلفه‌های پیش‌برنده در نظام‌های اجتماعی، سیاسی و فرهنگی به‌شمار می‌آید که نقش کلیدی در تاب‌آوری ملی، مشارکت اجتماعی و پویایی تمدنی دارد. پژوهش حاضر با هدف </span><span lang="FA">شناسایی و تحلیل مضامین مرتبط با امید در بیانات آیت‌الله خامنه‌ای طی سال‌های ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۲ و طراحی یک الگوی مفهومی سه سطحی برای تبیین فرآیند امیدآفرینی اجتماعی بر اساس این تحلیل</span> <span lang="AR-SA">انجام شده است. روش تحقیق به‌صورت کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون بوده و داده‌های پژوهش از میان مجموعه سخنرانی‌ها، پیام‌ها و بیانات ایشان در فاصله سال‌های </span><span lang="FA">۱۳۶۸</span><span lang="AR-SA"> تا </span><span lang="FA">۱۴۰۲</span><span lang="AR-SA">، به‌صورت هدفمند و با تمرکز بر مضامین امید، یأس، حرکت، پیشرفت و جنگ روانی دشمن انتخاب و تحلیل شده‌اند. فرایند کدگذاری در سه سطح مضامین پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر صورت گرفته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که گفتمان امید در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای، بر پایه مضامینی چون: نقش مبانی دینی، تأکید بر مردم و جوانان، جایگاه نخبگان و رسانه، مقابله با راهبردهای یأس‌آفرین دشمن، تولید روایت‌های امیدمحور و امید به آینده روشن شکل گرفته و قابل ‌صورت‌بندی در سه لایه بنیادین، میانی و عملیاتی است. این الگو ظرفیت راهبردی برای نهادهای فرهنگی، رسانه‌ای، آموزشی، امنیتی و مدیریتی کشور داشته و می‌تواند به‌عنوان چارچوبی بومی در سیاست‌گذاری فرهنگی برای ارتقاء سرمایه اجتماعی و تحکیم انسجام ملی مورد استفاده قرار گیرد</span><span lang="FA">.</span> https://www.irsjournal.ir/article_248042_41f9d72ab61f04c0e8f5d281949c4143.pdf