موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی 3041-9794 4 1 2026 03 21 The Relationship between Religion and State in the Thought System of Imam Khomeini: An Analysis of the Philosophy of Islamic Government نسبت دین و دولت در نظام اندیشه امام خمینی (ره): تحلیل فلسفه حکومت اسلامی 107 132 248045 10.22034/irsj.2026.563954.1198 FA اکبر اشرفی دانشیار گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-9645-2030 حسن نیک کار دانشجوی دکتری علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. 0009-0001-0177-6420 مسعود مطلبی استادیار گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. احمد بخشایش اردستانی استادیار گروه علوم سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 12 04 <span lang="EN">The relationship between religion and state is one of the most fundamental topics of political thought in the Islamic world, which found a new formulation in the contemporary century with the introduction of the theory of “Velayat-e Faqih” (Guardianship of the Jurist) by Imam Khomeini (RA). The main problem of this research is to explicate the philosophical and epistemological foundations of Islamic government in Imam Khomeini’s (RA) system of thought and to analyze how religion and politics are linked within the framework of his political philosophy. The article aims to clarify the ontological, anthropological, and epistemological foundations of the theory of the Guardian Elected by the People and to demonstrate its relationship with the modern concept of the state. This research has been conducted using an analytical-interpretive method, utilizing Imam Khomeini’s (RA) original written sources, particularly his jurisprudential, mystical, and philosophical works. The research findings indicate that in Imam Khomeini’s (RA) thought, Islamic government—based on the theory of the Guardian Elected by the People—is not merely a legal or political structure, but the objective manifestation of <em>Tawhid</em> (monotheism) in the social sphere and the continuation of divine guardianship in the historical life of humanity. Accordingly, the legitimacy of the government stems from Sharia and divine guardianship, and reason, jurisprudence, and mysticism constitute the three complementary dimensions of the Imam’s political philosophy. Consequently, the philosophy of Islamic government in Imam Khomeini’s (RA) system of thought is based on the inherent link between religion and state, and its ultimate goal is the realization of justice, servitude, and human perfection in society.</span> <span lang="FA">نسبت دین و دولت از اساسی‌ترین مباحث اندیشه سیاسی در جهان اسلام است که در قرن معاصر با طرح نظریه «ولایت‌فقیه» توسط امام خمینی (ره) صورت‌بندی نوینی یافت. مسئله اصلی این پژوهش، تبیین مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی حکومت اسلامی در نظام اندیشه امام خمینی (ره) و تحلیل چگونگی پیوند میان دین و سیاست در چارچوب فلسفه سیاسی ایشان است. هدف مقاله، روشن ساختن مبانی هستی‌شناختی، انسان‌شناختی و معرفت‌شناختی نظریه ولی منتخب مردم و نشان دادن نسبت آن با مفهوم مدرن دولت است. این پژوهش با روش تحلیلی‌ـ‌تفسیری و با بهره‌گیری از منابع اصیل مکتوب امام خمینی (ره)، به‌ویژه آثار فقهی، عرفانی و فلسفی ایشان، انجام شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که در اندیشه امام خمینی (ره)، حکومت اسلامی مبتنی بر نظریه ولی منتخب مردم نه صرفاً ساختاری حقوقی یا سیاسی، بلکه تجلی عینی توحید در عرصه اجتماع و استمرار ولایت الهی در حیات تاریخی انسان است. بر این اساس، مشروعیت حکومت از شریعت و ولایت الهی ناشی می‌شود و عقل، فقه و عرفان سه بُعد مکمل در فلسفه سیاسی امام را تشکیل می‌دهند. نتیجه آنکه، فلسفه حکومت اسلامی در نظام فکری امام خمینی (ره)، بر پیوند ذاتی دین و دولت استوار است و هدف نهایی آن، تحقق عدالت، عبودیت و کمال انسانی در جامعه است.</span> https://www.irsjournal.ir/article_248045_e9514198815656e7525c8203a1fc4061.pdf