موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی 3041-9794 4 1 2026 03 21 The Boundaries of Freedom of Speech in the Qur’anic Thought of Ayatollah Khamenei مرزهای آزادی بیان در اندیشه قرآنی آیت‌الله خامنه‌ای 193 221 248048 10.22034/irsj.2026.524623.1137 FA سید محمد علوی زاده دانشجوی دکتری رشته قرآن و علوم (گرایش روانشناسی)، جامعه المصطفی، قم، ایران. اکرم السادات سیدی دانش آموخته سطح 4 جامعه الزهرا، رشته تفسیر تطبیقی، قم، ایران. Journal Article 2025 05 18 <span lang="EN">Freedom of speech is one of the fundamental human rights that has become a highly challenging issue in the contemporary world, particularly in the confrontation between the Western liberal perspective and the religious-divine outlook. Employing a descriptive-analytical method and a comparative approach, this research explores the Qur’anic thought of Ayatollah Khamenei regarding the boundaries of freedom of speech to demonstrate the response he offers to the cultural and political challenges of today’s Islamic world. The central problem of the study is how freedom of speech in the Qur’anic thought of Ayatollah Khamenei can provide a balanced model for preserving individual rights while simultaneously safeguarding collective interests. The findings indicate that his theory is founded upon three essential pillars: moral responsibility, commitment to divine values, and the preservation of public interests. Unlike Western liberal schools that primarily define freedom in a “negative” sense as the removal of external obstacles, this perspective emphasizes “positive freedom”—that is, freedom directed toward human perfection and the expression of truth within the framework of divine teachings. Prohibited boundaries within this framework include insulting sanctities, sedition, the propagation of vice, sowing discord, and the dissemination of falsehoods, all of which threaten social cohesion and the moral health of society. Conversely, the permissible—and even obligatory—sphere of freedom of speech encompasses areas such as criticizing oppression, exposing corruption, and defending justice. The innovation of this research lies in the systematic explication of the “Qur’anic Theory of Freedom of Speech” from the perspective of Ayatollah Khamenei, which offers a comprehensive and balanced model by emphasizing faith, responsibility, and justice. While upholding individual rights, this model protects moral health and social cohesion and can be proposed as a moderate strategy against the contemporary intellectual and cultural crises of both the Islamic world and the West.</span> <span lang="AR-SA">آزادی بیان یکی از حقوق بنیادین بشر است که در جهان معاصر به مسئله‌ای پرچالش، به‌ویژه در تقابل میان نگاه لیبرالی غرب و نگرش دینی ـ الهی، تبدیل شده است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با رویکرد تطبیقی، اندیشه‌ی قرآنی آیت‌الله خامنه‌ای درباره‌ی مرزهای آزادی بیان را واکاوی می‌کند تا نشان دهد ایشان چه پاسخی به چالش‌های فرهنگی و سیاسی امروز جهان اسلام ارائه کرده‌اند. مسأله اصلی تحقیق این است که آزادی بیان در اندیشه قرآنی آیت‌الله خامنه‌ای چگونه می‌تواند الگویی متوازن برای حفظ حقوق فردی و در عین حال صیانت از مصالح جمعی فراهم سازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که نظریه ایشان بر سه رکن اساسی استوار است: مسئولیت‌پذیری اخلاقی، التزام به ارزش‌های الهی و حفظ منافع عمومی. برخلاف مکاتب لیبرالی غرب که آزادی را عمدتاً در معنای «منفی» و رفع موانع بیرونی تعریف می‌کنند، این دیدگاه بر «آزادی مثبت» تأکید دارد؛ یعنی آزادی در جهت حرکت به سوی کمال انسانی و بیان حق در چارچوب تعالیم الهی. مرزهای ممنوعه در این چارچوب شامل توهین به مقدسات، فتنه‌گری، اشاعه فحشا، تفرقه‌افکنی و دروغ‌پراکنی است که انسجام اجتماعی و سلامت اخلاقی جامعه را تهدید می‌کند. در مقابل، حوزه مجاز و حتی واجب آزادی بیان، مواردی چون نقد ظلم، افشاگری فساد و دفاع از عدالت را در برمی‌گیرد. نوآوری این پژوهش در تبیین نظام‌مند «نظریه قرآنی آزادی بیان» از منظر آیت‌الله خامنه‌ای است که با تأکید بر ایمان، مسئولیت و عدالت، الگویی جامع و متوازن ارائه می‌دهد. این الگو در عین پاسداشت حقوق فردی، از سلامت اخلاقی و انسجام اجتماعی نیز حفاظت کرده و می‌تواند به‌عنوان راهبردی اعتدالی در برابر بحران‌های فکری و فرهنگی معاصر جهان اسلام و جهان غرب مطرح گردد</span><span lang="FA">.</span> https://www.irsjournal.ir/article_248048_c73785ab66d3bf0672f53f7b305f1837.pdf