موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی 3041-9794 4 1 2026 03 21 Discourse Analysis of Unity among the Intellectual Currents of the First Decade of the Islamic Revolution, with Emphasis on Ayatollah Khamenei’s Friday Prayer Sermons تحلیل گفتمان وحدت در نحله‌های فکری دهه نخست انقلاب اسلامی با تکیه بر خطبه‌های نماز جمعه آیت‌الله خامنه‌ای 223 253 248049 10.22034/irsj.2026.584450.1225 FA محمدمهدی رضایی طلبه درس خارج حوزه علمیه قم و دانش پژوه موسسه مذاهب اسلامی، قم، ایران. Journal Article 2026 02 24 <span lang="EN">The first decade of the Islamic Revolution in Iran was a period marked simultaneously by discursive plurality, ideological conflicts, and efforts to stabilize a new order of meaning. During this period, numerous intellectual schools and currents, each offering different interpretations of the Revolution, Islam, and politics, were actively present in the public sphere, making the issue of discursive unity one of the fundamental challenges of the nascent Islamic Republic. In this context, Friday prayer sermons, as a public-religious medium, and the sermons of Ayatollah Khamenei, as one of the most important discursive actors of the 1980s, played a central role in managing plurality and producing discursive unity. Using a qualitative discourse analysis method and the MAXQDA software, the present study examines all of Ayatollah Khamenei’s Friday prayer sermons during the first decade of the Islamic Revolution. The theoretical framework of the research is based on a synthesis of Laclau and Mouffe’s theory of hegemony and van Dijk’s critical discourse analysis. The findings show that the discursive unity of the 1980s was formed and consolidated through mechanisms such as the foregrounding of <em>wilayat al-faqih</em> as the central signifier, revolutionary rationality, people-centeredness, the discursive demarcation of insider/outsider, and identity-based enemy construction. The results of this study can contribute to a deeper understanding of the internal logic of the discourse of the Islamic Revolution and of its unifying mechanisms under conditions of plurality and crisis.</span> <span lang="FA">دهه نخست انقلاب اسلامی ایران، دوره‌ای توأمان از تکثر گفتمانی، تعارض‌های ایدئولوژیک و تلاش برای تثبیت نظم معنایی جدید بود. در این مقطع، نحله‌ها و جریان‌های فکری متعددی با قرائت‌های متفاوت از انقلاب، اسلام و سیاست در فضای عمومی حضور فعال داشتند که این امر، مسئله وحدت گفتمانی را به یکی از چالش‌های بنیادین نظام نوپای جمهوری اسلامی تبدیل کرد. در این میان، خطبه‌های نماز جمعه به‌مثابه یک رسانه عمومی ـ دینی و خطبه‌های آیت‌الله خامنه‌ای به‌عنوان یکی از مهم‌ترین کنشگران گفتمانی دهه ۱۳۶۰، نقش محوری در مدیریت تکثر و تولید وحدت گفتمانی ایفا کردند. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش تحلیل گفتمان کیفی و با استفاده از نرم‌افزار </span><span dir="LTR">MAXQDA</span><span lang="FA">، به تحلیل تمامی خطبه‌های نماز جمعه آیت‌الله خامنه‌ای در دهه نخست انقلاب اسلامی می‌پردازد. چارچوب نظری تحقیق بر تلفیقی از نظریه هژمونی لاکلائو و موفه و تحلیل گفتمان انتقادی ون‌دایک استوار است. یافته‌ها نشان می‌دهد که وحدت گفتمانی دهه ۶۰ از طریق سازوکارهایی چون برجسته‌سازی ولایت‌فقیه به‌عنوان دال مرکزی، عقلانیت انقلابی، مردم‌محوری، مرزبندی گفتمانی خودی/غیرخودی و دشمن‌سازی هویتی شکل گرفته و تثبیت شده است. نتایج این پژوهش می‌تواند به فهم عمیق‌تر منطق درونی گفتمان انقلاب اسلامی و سازوکارهای انسجام‌بخش آن در شرایط تکثر و بحران کمک کند.</span> https://www.irsjournal.ir/article_248049_0178dc95f22bb669b11f0dbe5998c45a.pdf