https://www.irsjournal.ir/ مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی fa daily 1 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 Fri, 20 Feb 2026 00:00:00 +0330 https://www.irsjournal.ir/article_243507.html واکاوی ابعاد فراملی «دولت‌سازی اسلامی» و ارائه خوانشی ضد استعماری از «نقشه‌ راه انقلاب» یکی از اضطرارهای ملی ایران در برهه کنونی است. پرسش اصلی این است که چه ارتباطی میان «ارزیابی راهبردی آیت‌الله خامنه‌ای از نظام سلطه» با «تعریف مرحله دولت‌سازی در نقشه راه انقلاب» وجود دارد؟ مدعا این است که تعریف مرحله دولت‌سازی، تدبیری است برای پی‌ریزیِ بدیلِ اداره استعماری جهان؛ ازاین‌رو تحول منش و روش کارگزاران و اصلاح ساختارها و الگوهای داخلی الزاماً باید معطوف به جوانب جهانی دنبال شوند تا بتوان نقش تعیین‌کننده‌ای در گذار به «نظم جدید» ایفا کرد. سطح تحلیل پژوهش، تحلیلی-تطبیقی بوده و دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای درباره استعمار با نظریه‌های مطالعات پسااستعماری مقایسه شده است. دستاوردهای تحقیق نشان‌دهنده رابطه بینامتنیت میان دیدگاه ضدهژمونیک ایشان با مطالعات پسااستعماری به‌ویژه دو مفهوم کلیدی «کولونیالیته قدرت» و «حاکمیت معرفتی» است. این خوانش نوآورانه از یک‌سو اقتضائات استعمارزدایی از دولت مدرن آمرانه را مشخص می‌کند؛ ازسوی‌دیگر می‌تواند در مهار تحلیل‌های تقلیل‌گرایانه و سهل‌پندارانه از نقشه راه انقلاب اسلامی کمک برساند. https://www.irsjournal.ir/article_243508.html هویت ملی از مهم‌ترین، مشروع‌ترین و فراگیرترین انواع هویت اجتماعی و جمعی محسوب می‌شود به‌گونه‌ای که خود را راهبری یک «ما»ی جمعی، متعلق و متعهد به نمادهایی چون سرزمین، تاریخ، زبان، دین، دولت و ادبیات ملی می‌داند در این میان سه عنصر آگاهی جمعی، تجارب ذهنی مشترک و باورهای مردم در ایجاد تصویری از ملت به‌مثابه کلیتی واحد دریک پروسه تدریجی و هدفمند در تثبیت و استمرار حرکت ملت‌ها بسیار مؤثر است. از رویکردهای جدید به مطالعات هویتی رویکرد فناوری نرم به هویت ملی است فناوری نرم که در مقابل فناوری سخت مطرح می‌گردد؛ بر حسب «فناوری» بودن خود ابزار حل مسئله و راه و روش مخصوص انجام کارهاست. ویژگی «نرم» بودن آن به ویژگی‌های نرم‌افزاری، فرهنگی و انسانی آن اشاره دارد. هویت ملی در رویکرد فناوری نرم به‌نوعی «هویت‌سازی» و توسعه و تعمیق هویتی است. با توجه به نقش مهم رهبری نظام جمهوری اسلامی ایران در حفظ و تعمیق هویت ملی و در فضای ارتباطات جهانی و فراگیری اطلاعات، سؤال اصلی این مقاله این است که از منظر آیت‌الله خامنه‌ای، اصول ارتقاء هویت ملی ایرانیان با رویکرد فناوری نرم چیست؟ فرضیه اصلی این مقاله با چارچوب مفهومی هویت ملی و استفاده از پارادایم تفسیری و روش کیفی با الگوی تجزیه‌وتحلیل مفسر محور، عبارت است: ارتقاء هویت ملی ایرانیان با رویکرد فناوری نرم از منظر آیت‌الله خامنه‌ای متضمن بینشی امیدآفرین بر پایه باور به بزرگی ملت ایران و قوی بودن کشور، توجه به ثروت فرهنگی و تمدنی ایران اسلامی، اهمیت اقتدار و رشد علمی، تبعیت از امام و اصول جمهوری اسلامی، استقامت، وحدت و انسجام داخلی و همچنین و بهره‌مندی از فرهنگ، زبان فارسی و مفاخر فرهنگی و توجه به الگوهای قهرمانی و اثرگذار ایرانیان در بستر قدرت نرم ایرانیان است. https://www.irsjournal.ir/article_243509.html مدرنیته‌ی متأخر، در بطن خود، مکانیسم‌های تولید معنا را با سازوکارهای بازتولید سلطه درهم‌آمیخته و طی سده‌های اخیر، تصویری هژمونیک از «مدینه‌ی فاضله‌ی لیبرال–مدرن» را به‌مثابه فرجام محتوم تاریخ بشر تثبیت کرده است. این تصویر، از حیث سطح بیانی، بر مفاهیم کرامت انسانی، تکثرگرایی، حقوق بشر و رفاه عمومی تکیه می‌کند، اما در لایه‌ی پنهان، منطق همگون‌سازی هستی‌شناسی لیبرال و حذف دیگری را بازتولید می‌نماید. چنین روندی نه‌تنها در عمل، بلکه در حافظه‌ی تاریخی سه قرن اخیر نیز به‌عنوان بسط ماشین جنگ، ترور ساختاری و مهندسی ادراک ثبت ‌شده است. این پارادوکس میان «وعده‌های رهایی‌بخش» و «کارکردهای سلطه‌گرایانه»، بستری را فراهم ساخته که جریان‌های انتقادی در درون غرب از پسامدرنیسم رادیکال تا گفتمان‌های پسااستعماری – با افشای تناقض‌های درونی مدرنیته و پیوندهایش با نظم سرمایه‌دارانه صهیونیستی، آن را مورد چالش قرار دهند. همین شکاف گفتمانی، فرصت مداخله را برای رهبران بدیل تمدنی گشود؛ جایی که آیت‌الله خامنه‌ای، به‌عنوان معمار رویکرد «سیاست متأله»، با نامه‌نگاری راهبردی به جوانان اروپا و آمریکای شمالی، کوشید نه صرفاً پیام‌رسانی تبلیغاتی، بلکه مداخله‌ای پارادایمی در سپهر روایتگری جهانی بیافریند. این مداخله، بر بستر منطق حکمرانی اسلام سیاسی و هدف‌گذاری پروژه‌ی تمدن نوین اسلامی، تلاشی است برای احیای حیثیت هستی­محور دین و بازآفرینی جهان زیست عدالت‌محور. ازاین‌رو، پرسش محوری پژوهش چنین شکل می‌گیرد: در چه فرایندی این نامه‌ها به‌مثابه کنش گفتارهایی ریشه‌دار در عقلانیت وحیانی – قادرند دوگانگی وجودی «امر واقع» و «امر مفروض» در نظم رسانه‌ای سرمایه‌دارانه­ی غرب را واسازی کنند و درعین‌حال، بدیلی تمدنی غیرلیبرال را به آگاهی عمومی عرضه نمایند؟ به‌منظور پاسخ به این پرسش، پژوهش حاضر با اتخاذ هرمنوتیک انتقادی کوئینتن اسکینر، به تبارشناسی مفاهیم و تحلیل مضمون چندسطحی پرداخته و از رهگذر داده‌های اسنادی، ۹۰ مضمون پایه استخراج شده که در قالب ۱۰ مضمون میانجی و چهار مضمون فراگیر – شامل هراس‌سازی هویتی– تمدنی، مهندسی ادراک، نقد نظام سلطه و صهیونیسم و تبیین حکمرانی اسلامی – دسته‌بندی‌شده‌اند. این چارچوب، مسیر فهم کارکرد گفتمانی نامه‌ها را روشن کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که نامه‌ها، با انتخاب آگاهانه‌ی جوانان غربی به‌عنوان «سوژه‌های گسست از روایت رسمی» و با برساخت شبکه‌ای از مفاهیم بدیل، نه‌تنها نقدی ساختاری بر نظم موجود وارد می‌کنند، بلکه مرزهای شناخت و هویت را جابه‌جا ساخته و افقی تازه برای بازاندیشی در ذات و غایت تمدن بشر می‌گشایند. بدین‌سان، این نامه‌ها به‌منزله‌ی مداخله‌ای گفتمانی–تمدنی، «حجاب حقیقت» را از بنیان‌های معرفتی و هنجاری مدرنیته برمی‌دارند. درنهایت، نتایج پژوهش نشان می‌دهد «سیاست متأله» در قالب نامه‌نگاری راهبردی، ظرفیت آن را دارد که همچون یک «معرفت–کنش» عمل کرده و نه‌فقط به‌عنوان الگویی نظری، بلکه به‌مثابه روشی عملی در دیپلماسی عمومی جهان اسلام، بنیان‌های هستی‌شناختی و هژمونیک نظم غربی را در سطحی هم‌زمان نظری و عینی به چالش کشد و مسیر گذار به نظمی چندصدایی، عدالت‌محور و الهی را هموار نماید. https://www.irsjournal.ir/article_243511.html در این مقاله کوشش شده آراء و نظریات آیت‌الله خامنه‌ای درباره نسبتِ نظری و عملیِ عالَم انقلاب اسلامی با عالَم تجدّد، قاب‌بندی و تفسیر شود. برای حل این مسئله، ابتدا به رویکرد ایشان درباره ماهیت انقلاب و ماهیت تجدّد اشاره شده و استدلال گردیده که این دو واقعیت عینی و تاریخی، از دو نوع عقل و عالَم حکایت می‌کنند که ناسازگار هستند و انقلاب ایران، سویه متضاد با غایات تجدّدی دارد. آنگاه در بخش دوم، از مواجهه گزینشی و تجزیه‌ای آیت‌الله خامنه‌ای با تجدّد سخن به میان آمده و امکان و حدود اقتباس، مشخص شده است. در این پاره از مطالعه، سه قلمرو از یکدیگر تفکیک شده‌اند: فرهنگ تجدّدی که نمایانگر جاهلیت معاصر است، علوم طبیعیِ تجدّدی که مسئله ما با آن، زدودن سلطه است و علوم انسانیِ تجدّدی که به سبب مدخلیت ارزش‌ها در آن، شکاف‌های بنیادین و جوهری با آن داریم. در بخش پایانی مقاله نیز، به نظریه ولایت منفی پرداخته شده و اثبات شده که منظر غرب شناسانه آیت‌الله خامنه‌ای، حاکی از مرزبندی صریح با تجدّد و پرهیز از اختلاط و هضم‌شدگی است. در این مقاله، از روش تحلیل نظری و منطقیِ متن استفاده شده و در امتداد آن، درون‌مایه‌های معرفتی با یکدیگر مفصل‌بندی شده‌اند تا رهیافت غرب شناسانه آیت‌الله خامنه‌ای، ساختاربندی و روایت شود. https://www.irsjournal.ir/article_243512.html ناسیونالیسم و ملی‌گرایی افراطی به‌مثابه یکی از تهدیدات راهبردی در جامعه دینی، پیامدها و تبعات منفی زیادی را برای جوامع اسلامی به همراه داشته است؛ تا جایی که رهبران انقلاب اسلامی نسبت به تبعات مخرب آن برای امت اسلامی و علی‌الخصوص جامعه ایرانی هشدار دادند و همگان را به دوری از افراط‌گرایی قومی و مذهبی توصیه نمودند. در این میان، آیت‌الله خامنه‌ای در بیانات، پیام‌ها و سخنرانی‌های خویش در مناسبت‌های مختلف، ابعاد مختلفی از این پدیده را بررسی نموده‌اند که می‌تواند نقشه راه جامعه اسلامی در برابر تهدید قوم‌گرایی باشد. ازاین‌رو، مقاله حاضر تلاش دارد با بهره‌گیری از روش تحلیلی-توصیفی و مطالعات کتابخانه‌ای به این سؤال پاسخ دهد که؛ ناسیونالیسم در اندیشه و آراء آیت‌الله خامنه‌ای دارای چه بار مفهومی است و پیامدها و راهبردهای مقابله با آن کدم‌اند؟ مرجع این مقاله نیز مجموعه بیانات و سخنرانی‌های آیت‌الله خامنه‌ای است و برخی از یافته‌ها نشان می‌دهند که ایشان با ملی‌گرایی مثبت که مبتنی بر تقوا، ایمان و احساسات دینی است، موافق هستند و در نقطه مقابل، هرگونه فعالیت‌های مرتبط با خون، نژاد و زبان که بسترساز ناسیونالیسم افراطی است را رد می‌کنند و اعتقاد دارند بسترهایی نظیر بی‌تدبیری سیاسی ملت‌های اسلامی، روشنفکران وابسته و بی‌توجهی نسبت به همبستگی اسلامی می‌توانند تهدید ناسیونالیسم را چند برابر سازند. ازاین‌رو آیت‌الله خامنه‌ای تأکید دارد باید از طریق بصیرت سیاسی، کثرت‌گرایی قومی، یکپارچگی ملی، بازگشت به اسلام و آموزه‌های دینی، تقویت عزت دینی و ملی به مهار گرایش‌های ملی‌گرایی افراطی پرداخت. https://www.irsjournal.ir/article_243513.html این مقاله روند نفوذ سیاسی غرب در ایران از 1799 م تا استقرار سلطه پهلوی اول را بررسی می‌کند. پژوهش با تأکید بر اندیشه حضرت آیت‌الله‌ خامنه‌ای سامان و گذار تدریجی نفوذ به سلطه را تبیین می‌نماید. روشِ تحقیق تاریخی-تحلیلی و مبتنی بر منابع و تحولات سیاسی دوره قاجار و پهلوی اول است. داده‌ها با تمرکز بر رویدادهای کلیدی و بسترهای اجتماعی-سیاسی تحلیل شده‌اند تا رابطه میان سیاست‌های قدرت‌های غربی و ضعف‌های داخلی روشن شود. یافته‌ها نشان می‌دهد روابط دیپلماتیک و پیوندهای درباری اواخر قرن هجدهم، زمینه نفوذ سیاسی غرب را فراهم کرد. در دوره قاجار، قراردادها و امتیازات گسترده این روند را تعمیق بخشید و استقلال سیاسی ایران را تضعیف نمود. نقطه عطف در انقلاب مشروطه بود؛ جایی که با وجود مشارکت سیاسی، بستر رُسوخ اندیشه‌ها و نهادهای غربی شکل گرفت و قدرت‌های خارجی با بهره‌گیری از شکاف‌های داخلی نفوذ خود را تثبیت کردند. درنهایت، کودتا و تأسیس سلطنت پهلوی اول با حمایت مستقیم غرب، نفوذ را به سلطه ساختاری بدل ساخت و الگویی از وابستگی سیاسی-فرهنگی را نهادینه نمود. نتیجه آنکه بی‌توجهی به ضعف‌های داخلی می‌تواند بار دیگر مسیر نفوذ و سلطه را هموار کند و مقابله آگاهانه با آن ضرورتی حیاتی برای امروز ایران است. https://www.irsjournal.ir/article_243536.html این پژوهش به تحلیل نقش پیچیده نهادها و آموزه‌های دینی در دوره استعمار می‌پردازد و درصدد است تا نشان دهد چگونه یک خوانش محرّف و غیر اصیل از دین می‌تواند به ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به سلطه استعمارگران تبدیل شود و از سوی دیگر، یک معرفت دینی اصیل به عنوان کانونی برای مقاومت و حفظ هویت و استقلال جوامع عمل کند. روش این مطالعه با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از روش اسنادی ـ کتابخانه‌ای، به واکاوی نقش معرفت دینی جوامع در تعامل با پدیده استعمار می‌پردازد. داده‌ها مبتنی بر تحلیل متون دینی و بیانات آیت‌الله خامنه‌ای است. یافته‌ها حکایت از آن دارد که استعمارگران با بهره‌گیری از مکانیسم‌هایی همچون تحریف مفاهیم دینی، ترویج قرائت‌های سکولار یا متحجر از دین، ایجاد نهادهای دینی دست‌نشانده و دامن زدن به تفرقه‌های مذهبی، سعی در به خدمت گرفتن دین برای تثبیت سلطه خود داشتند. در مقابل، جریان‌های اصیل دینی مبتنی بر «اسلام ناب محمدی» با احیای مفاهیمی چون جهاد، عدالت‌خواهی، مهدویت و ...، با تقویت روحیه استکبارستیزی، هسته اصلی مقاومت در برابر استعمار را تشکیل دادند. انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی (ره) به عنوان نمونه اعلای تجلی این نقش مقاومتی دین تحلیل شده است. موفقیت پروژه استعماری در گرو خنثی‌سازی نقش اجتماعی ـ سیاسی دین بوده است، درحالی‌که تداوم و پیروزی جنبش‌های آزادی‌بخش و اصلاحگر مرهون بازگشت به خوانش ناب و انقلابی از دین بوده است. این مطالعه نشان می‌دهد که احیای معرفت دینی اصیل و تقویت وحدت جهان اسلام، مهم‌ترین راهبرد برای مقابله با اشکال نوین استعمار است. https://www.irsjournal.ir/article_243537.html هدف پژوهش حاضر، تحلیلِ گفتمان‌سازی به‌عنوان مؤلفه‌ای بسیار کلیدی در سبک رهبری و مدیریتِ آیت‌الله خامنه‌ای است و بررسی می‌کند که این گفتمان‌سازی‌ها چگونه به تحکیم هویت ملی ایرانیان در عرصه‌های جامعه‌سازی کمک می‌کنند و موجب مقابله با استعمار فرهنگی غرب می‌شوند. این پژوهش با رویکرد کیفی و به روش «تحلیل محتوای کیفی» انجام شده است. جامعه پژوهش شامل مجموعه بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در فاصله زمانی سال‌های ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۴ است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که گفتمان‌سازی‌های آیت‌الله خامنه‌ای با محوریت تحکیمِ «هویت ایرانی - اسلامی»، در عرصه‌های زبان فارسی، حافظه تاریخی، اعتمادبه‌نفس ملی، پیشرفت، تعلیم‌وتربیت و تولید ملی شامل گفتمان‌سازی‌های تقویت و مرجعیتِ زبان فارسی و پاسداری از آن به‌عنوان سرمایه فرهنگیِ ملی در مقابل نفوذ زبان‌های بیگانه، بازخوانی هویت تاریخی ملت ایران، مطالبه ثبت و انتقال میراث تاریخی کشور به نسل جوان و مقابله با تحریفِ تاریخ ایران از سوی دشمن، تقویت اعتمادبه‌نفس ملی و روحیه‌ی ما می‌توانیم و مقابله با تزریق خودکم‌بینی توسط غرب استعماری، پیشرفتِ بومی بر مبنای الگوی ایرانی – اسلامی و مقابله با الگوی توسعه غربی، تربیت و آموزشِ نسل جوانِ هویت‌‌گرا و مقابله با نفوذ فرهنگی غرب در تعلیم‌و‌تربیت کشور و حمایت از تولید ملی، مقابله با فرهنگ مصرف‌ برندمحور غربی و ترویج مصرفِ کالای ایرانی است. https://www.irsjournal.ir/article_243538.html پیروزی انقلاب اسلامی علاوه بر تقویت جهت‌گیری‌های ضدآمریکایی در ایران، انگیزه‌های ضداستبدادی و ضداستعماری در منطقه و به‌ویژه در بین جنبش‌ها و انقلاب‌های عربی و اسلامی را بیش از پیش افزایش داد. درواقع علاوه بر آثار و پیامدهای انتشار و صدور شعارهای ضداستعماریِ انقلاب ایران بر سایر کشورها و جوامع پیرامونی، جمهوری اسلامی در چهار دهه گذشته در تلاش بوده تا ضمن تبیین تجربیات ملّت ایران در مواجهه با آمریکا و قدرت‌های غربی، جهت‌گیری‌های ضداستعماری و ضدآمریکاییِ جنبش‌ها و انقلاب‌های اسلامی و عربی را حفظ و تقویت نماید. نمونه‌ای از این تلاش‌ها در جریان وقوع خیزش‌ها و انقلاب‌های پی‌درپی در کشورهای عربی و به‌ویژه در مواجهه با تحولات انقلاب مصر در سال 2011 میلادی روی داد. درواقع این پژوهش درصدد پاسخ به این سؤال است که جمهوری اسلامی چگونه در دوران پیش و پس از پیروزی انقلاب مصر، راهبرد حفظ و تقویت جهت‌گیری‌های ضداستعماری و ضدآمریکایی را دنبال کرده است؟ بررسی‌های این پژوهش نشان می‌دهد که چگونه هم‌زمان با آغاز تحولات انقلابی در مصر، مقامات جمهوری اسلامی در بالاترین سطح و در سخنرانی‌های متعددی تلاش کردند تا انگیزه‌ها و جهت‌گیری‌های ضداستعماری و ضدآمریکایی انقلاب را حفظ و تقویت نمایند. بر این اساس جمهوری اسلامی ضمن تأکید بر اهمیت موقعیت جغرافیایی و ژئوپلیتیکی خاص مصر در جهان اسلام، سوابق مبارزه با استبداد و استعمار در این کشور، روحیه آزادی‌خواهی مردم مصر و برجسته‌سازی نقش مصر در مبارزه علیه رژیم صهیونیستی تلاش کرد تا با ارائه تحلیل از ماهیت ضداستعماری انقلاب مصر، روشنگری نسبت به سیاست‌های تفرقه‌افکنانه‌ی دولت‌های غربی، هشدار نسبت به بازگشت به گذشته و ربوده شدن انقلاب توسط بیگانگان و جریان‌های نفوذی و غرب‌گرا، شناسایی گروه‌های مرجع و مؤثر در انقلاب (علما، نخبگان سیاسی و احزاب، جوانان، ارتش) و ارائه راهکار به آنان، دعوت به «نظام‌سازی» و «تمدن‌سازی اسلامی» در برابر تمدن غرب و خلق و بازتعریف مفاهیم (انگاره‌سازی)، جهت‌گیری‌های ضدآمریکایی و ضداستعماری را در انقلاب مصر تقویت نماید. https://www.irsjournal.ir/article_243539.html زبان ملّی، آداب و رسوم و سُنّت‌ها، رفتار و گفتار و کردار، هنر، ورزش‌های بومی، اخلاق و خلق‌وخوی نیک، آثار باستانی، جغرافیا و سرزمین و بسیاری از مؤلفه‌های ارزشمند دیگری که ملّت‌ها بدانان خو گرفته، با آن‌ها زیسته و برایشان خندیده و گریسته‌اند، هویت ملّی‌شان را شکل می‌دهد که از جمله مقوّم‌ترین سازه‌های پایه‌ای و اساسی آن، زبان ملّی است. زبان ملّی مردم ایران در طول تاریخ کهن‌سالشان، زبان فارسی بوده است. دشمنان ملّت ایران برای تضعیف هویت ملّی، همواره کوشیده‌اند زبان ملّی مردم ایران را تحقیر و تخریب کنند. آنان به نیکی دریافته‌اند که یکی از راه‌های غلبه بر هویت ملّی ایرانیان، از توش و توان انداختن پیشران ملّی ایشان، یعنی زبان فارسی است. در این مقاله ضمن تعریف لغوی و مفهوم هویت و بازتشریح فعّالیّت‌های دشمنان کشور برای جلوگیری از رشد هویت ملّی ایرانیان و زبان فارسی، راه‌حل‌هایی که آیت‌الله خامنه‌ای برای جلوگیری از تضعیف زبان فارسی و بازیابی اعتلای فرهنگی و افزایش قدرت هویت ملّی در ایران اسلامی ارائه فرموده‌اند، نیز گزارش شده تا خوانندگان بدانند و دریابند که در برابر سنگ‌اندازی دشمنان، نظام جمهوری اسلامی و مردم ایران، دست بسته نبوده و به‌واسطه‌ هوشیاری، دیانت و رفتار دانشمندانه آیت‌الله خامنه‌ای، از تمامی داشته‌های مادّی و معنوی خود به‌خوبی حراست می‌کند و با همین پشتوانه، امیدوار به فتح قلعه‌های علمی و نشاندن زبان فارسی بر قلّه‌های علمی در طی پنجاه سال آینده است. https://www.irsjournal.ir/article_243540.html غرب برای سلطه بر دیگر جوامع از ابزار علمی و نظریه‌های علوم انسانی استفاده کرده است. در این مقاله وجوه مختلف این رویکرد استعماری با روش توصیفی-تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته است. ایده‌های مهم‌ترین نظریه‌پردازان قائل به مستثنی بودن و برتری غربی‌ها با مطالعه دیدگاه‌های این افراد استخراج و بررسی شده است. مبتنی بر یافته‌های تحقیق اندیشمندان بزرگی مثل کانت، منتسکیو، استوارت میل و گراهام سامنر در ایده‌های خود، نژاد سفید غربی را برتر و هوشمندتر از سایر نژادها دانسته و برتری غربی‌ها در میدان سیاست، اقتصاد و فرهنگ را محصول سرشت برتر غربی و سرشت پست سایر نژادها بخصوص سیاهان و سرخپوست‌ها دانسته‌اند. کشورهای استعمارگری مثل اسپانیا، انگلیس و آمریکا در تجاوز به سایر کشورها همواره از این ابزار ایدئولوژیک بهره برده‌اند. https://www.irsjournal.ir/article_243542.html اگرچه تقابل تمدنی از زوایای مختلفی مورد بررسی قرار گرفته و ادبیات علمی قابل توجهی دارد، موضوع خانواده نیز بخشی از این دانش بوده و دستاوردهای نظری و عملی زیادی را رقم می­زند. بررسی ابعاد و آثار کلان‌مقیاس درباره خانواده، نشان می­دهد تحولات بزرگ به‌ویژه از قرن بیستم تاکنون با تمرکز بر خانواده رخ داده است زیرا فردگرایی یا خانواده­گرایی به‌مثابه بخش مهم هسته چپ­گرایی و راست­گرایی، محور تحولات در جهان بوده و هر کدام به دنبال ایجاد ساختارهای مرتبط خود را بوده و تقابل را برجسته کرده­اند. هدف از این مقاله نشان دادن رویکرد تمدنی با این محور و روش پژوهش کتابخانه­ای و تحلیل محتوا است. در این پژوهش ضمن اشاره به مفاهیم حساس و گزاره­های پایه شامل فردگرایی، خانواده­گرایی و تنوع­گرایی جنسی به تبیین تقابل هوشمند برای حفاظت از خانواده در گستره جهانی پرداخته شده است. یافته­ها عبارت‌اند از وجود تقابل هوشمند برای حفاظت از خانواده در گستره جهانی، ضرورت حفاظت مسلمانان از خانواده با نگاه تمدنی و ساختارساز و لزوم عمل‌گرایی برای حفاظت از خانواده میان مسلمانان در خرده‌فرهنگ‌ها. درنتیجه تمدن خانواده‌گرا جنسیت آگاه و دین­گراست که آمادگی کامل برای ائتلافی بزرگ و دینی دارد. این ائتلاف می­تواند در سطح جهانی میان پیروان ادیان ابراهیمی، در سطح کشورهای اسلامی میان دولت­های اسلامی و دولت­هایی با اکثریت مسلمان و در سطح خرده‌فرهنگ‌ها میان مسلمانان با یکدیگر شکل بگیرد. https://www.irsjournal.ir/article_243543.html بررسی و تحلیل اندیشه و نهضت ضد استعماری آیت‌الله سید عبدالحسین لاری، به‌عنوان یکی از رهبران برجسته دینی در عرصه سیاست بدون درک بنیان‌های فکری، اهداف و آرمان‌های و شرایط تاریخی، اجتماعی و سیاسی دوره حیات ایشان میسر نیست. وی در عصر حیات خود به ارائه اندیشه و عملکردی مبتنی بر دین با محوریت مذهب شیعه پرداخت و با نوآوری در دنیای معاصر، قبل از آنکه در سطح عمل سیاسی باشد در افق اندیشه، سیاسی گردید. وی با شناخت مبانی و روش اجتهادی و از سوی دیگر شناخت نیروهای درگیر در معارضات سیاسـی، در هنگامه‌ی عمـل، با قاطعیتی بی‌نظیر با تلفیق دین و سیاست، یکی از نهضت‌های تاریخ معاصـر را رقم زد. این مقاله درصدد پاسخ‌دهی به این سـؤال اساسـی اسـت کـه مهم‌ترین مؤلفه‌های اندیشه مبارزاتی (ضد استبدادی و استعماری) آیت‌الله لاری چه بود و این اندیشه چگونه در عملکرد اجتماعی و سیاسی و تشـکیل حکومتی اسلامی در منطقه جنوب ایران متجلی شد؟ این مقاله از نوع پژوهش کیفی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی و فنون گردآوری کتابخانه‌ای می‌باشد. نتیجه حاصله از بررسی اینکه بر مبنای دیدگاه سید لاری، قدر متقین مسئولیت فقها در عصر غیبت کبری با نصب عام تشکیل حکومت اسلامی است که در رأس آن فقیه جامع‌الشرایط با اختیارات لازمه تحت عنوان «ولایت مطلقه فقیه» به اداره جامعه می‌پردازد. وی در عرصه عمل هم به‌عنوان ولی‌فقیه در قلمرو جنوب ایران با تشکیل حکومت، مبارزه با ظلم انگلیس استعمارگر و استبداد قاجار را با اعلام جهاد به منصه ظهور رسانید و برای بنای ساختار‌ها و نهادهای مورد نیاز برای اداره امورات جامعه در قلمرو استان فارس همت گماشت و به نظریه فقه سیاسی اسلام مصداقی عینی بخشد. https://www.irsjournal.ir/article_243544.html رویداد 7 اکتبر 2023 و حوادث مترتب بر آن، سبب بروز تحولاتی گسترده در غرب آسیا شد؛ تغییراتی که یکی از مهم‌ترین آن‌ها تغییر شیوه حضور سخت آمریکا در منطقه غرب آسیا است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که «رویکرد سلطه و استعمار آمریکا در منطقه غرب آسیا چه تغییراتی کرده و چه آینده‌ای در خصوص رویارویی محور ایران و آمریکا وجود دارد؟» بر این اساس با بهره‌گیری از چارچوب نظری «واقع‌گرایی تهاجمی» بخش اول سؤال تبیین شده و سپس با استفاده از روش «تحلیل ساختاری» سناریوهای آینده سلطه آمریکا ارائه شده است. یافته‌ها در بخش نخست نشان می‌دهند دولت آمریکا رویکرد واقع‌گرایی تهاجمی و "بازگرداندن صلح از طریق قدرت" یا "جنگ" را ملهم از «خشونت بدون مرز رژیم صهیونیستی» انتخاب نموده و در بخش دوم آینده‌پژوهی نیز مبتنی بر وقوع شاخص‌های هر سناریو، سناریوی افزایش حضور و نقش نظامی آمریکا با همکاری رژیم صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی و محور مقاومت محتمل است. نتایج تحلیل ساختاری نشان می‌دهد امکان امتیازگیری یا بهبود وضعیت امنیتی و سیاسی از طریق مذاکره با آمریکا لااقل در کوتاه‌مدت منتفی است و حسب فرمایش آیت‌الله خامنه‌ای بن‌بست محض است. https://www.irsjournal.ir/article_243545.html در دوران سلطه فناوری‌های دیجیتال، داده‌ها به ابزاری استراتژیک برای سلطه فرهنگی، ادراکی و سیاسی بدل شده‌اند. در این راستا استعمار داده، مفهومی است که به بازتولید ساختارهای استعماری در قالب سازوکارهای نظارتی و پلتفرمی اشاره دارد و نشان می‌دهد چگونه قدرت‌های فناورانه جهانی با تملک، استخراج و پردازش داده‌های کاربران، درصدد نفوذ شناختی و تغییر هویت ملت‌ها هستند. این پژوهش با هدف بررسی نقش استعمار داده در طراحی و پیشبرد جنگ شناختی علیه جمهوری اسلامی ایران، به تحلیل کیفی مضمون بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی پرداخته و می‌کوشد به این پرسش پاسخ دهد که استعمار داده در متن بیانیه چگونه بازنمایی شده و چه کارکردهایی در مهندسی ادراک و تضعیف ذهنیت انقلابی ایفا می‌کند. روش تحقیق، تحلیل محتوای کیفی با بهره‌گیری از نرم‌افزار ATLAS.ti بوده که از طریق کدگذاری باز و طبقه‌بندی مضامین، شبکه معنایی حاکم بر متن بیانیه را استخراج کرده است. در مجموع، از متن بیانیه ۲۸ کوتیشن کلیدی شناسایی و تحلیل شد که منجر به تولید 267 کد مفهومی، سازمان‌ یافته در قالب 7 ساب‌تم و یک تم اصلی گردید. ساب‌تم‌‌های عمده شامل توقف فرآیند تمدن‌سازی، تحریف واقعیت و وارونه‌سازی شناختی، تضعیف نسل جوان، القای ناکارآمدی، انقطاع از حافظه تاریخی، رواج سبک زندگی غربی و مهندسی ادراک سیاسی بودند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که استعمار داده به‌عنوان ابزاری برای جنگ شناختی در پی شکل‌دهی به روایت‌های جایگزین، تضعیف اعتماد اجتماعی، تهی‌سازی سرمایه فرهنگی و القای فروپاشی معنوی است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که استعمار داده هم در بعد اقتصادی و فناورانه و هم در سطح معرفت‌شناختی و هویتی در خدمت جنگ شناختی قرار دارد. در گفتمان بیانیه گام دوم، داده نه‌تنها منبع اطلاعاتی بلکه ابزار سلطه روانی و فرهنگی تلقی می‌شود که از آن برای واژگونه‌سازی حقیقت، تحریف حافظه جمعی و تضعیف اراده انقلابی استفاده می‌شود. درنتیجه این پژوهش نشان می‌دهد که استعمار داده تنها مسئله‌ای فناورانه یا اقتصادی نیست بلکه پروژه‌ای معرفت‌‌زدا و هویت‌‌ستیز است. https://www.irsjournal.ir/article_243547.html نظام بین‌الملل بر اساس مبانی فکری و رفتاری نظام سلطه در قالب دو محور سلطه‌گر و سلطه‌پذیر ترسیم شده است. مقوله سلطه درصدد است منابع، منافع و هویت فرهنگی، سیاسی و دیگر رگه‌های حیاتی نظام‌های سلطه‌پذیر را بر اساس خواسته‌ها و درون‌مایه‌های فکری خود به نفع خود به کار گرفته و حداکثر امتیازات را از هدف‌های تحت سلطه دریافت کند. در این پژوهش، نویسنده در پی آن است با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون با استناد بر بیانات آیت‌الله خامنه‌ای، ماهیت و مؤلفه‌های شکل‌دهنده درون‌مایه‌ی نظام سلطه را کشف، استخراج و مورد تحلیل قرار دهد. سؤال اصلی این‌که مؤلفه‌های شکل‌دهنده‌ی ماهیت نظام سلطه در هندسه معرفتی آیت‌الله خامنه‌ای کدم‌اند؟ یافته‌های پژوهش اینکه نظام سلطه با توجه به روحیه‌ی استکباری نهفته در آن بنا بر نظرگاه آیت‌الله خامنه‌ای با مؤلفه‌هایی چون مادی‌گرایی و انزوای معنویت، اختلاف و تفرقه، استثمار، افزون‌طلبی، بدعهدی، بی‌عدالتی، بی‌تقوایی و امثال آن توأمان شده است. نتیجه اینکه نظام سلطه نظامی تمامیت‌خواه و یک‌جانبه‌نگر است که تمامی منافع موجود در عالم هستی را در راستای منافع خود تعریف کرده است و به‌نوعی حق مالکیت برای خود قائل است و مؤلفه‌های متشکله نظام سلطه نیز بر اساس این مؤلفه‌ی اصلی شکل یافته است.