مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

اقتصاد دانش‌بنیان در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای (اهمیت، الزامات، موانع و راهکارها)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد مدیریت اجرای، دانشگاه آزاد، شاهرود، ایران.
2 کارشناسی ارشد روابط بین‌الملل، دانشگاه آزاد، تهران جنوب
چکیده
توجه به «اقتصاد دانش‌بنیان»، یکی از مهم‌ترین راهبردهای اقتصاد جمهوری اسلامی ایران، در جهت نیل به اهداف سند چشم‌انداز و تحقق اقتصاد مقاومتی به شمار می‌رود. اقتصاد ایران از جهت توانایی رقابت در عرصه‌های بین‌المللی و تقویت اقتصاد داخلی و جلوگیری از خام‌فروشی و واردات بی‌رویه کالا، نیاز به توسعه و ترویج اقتصادی دارد که مبتنی بر دانش باشد و شاکلۀ اصلی آن را دانش فنی شکل دهد. محور اصلی چنین جریانی، مؤسسات و شرکت‌های دانش‌بنیان هستند که بار اصلی این حرکت را به دوش می‌کشند. بخش مهمی از ادبیات اقتصاد دانش‌بنیان و حمایت از آن‌ها در اسناد بالادستی و در سیاست‌های کلی و کلان کشور، سند چشم‌انداز ۲۰ ساله و سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی نیز مورد توجه قرار گرفته است. در دورۀ کنونی دانش‌بنیان کردن اقتصاد با تکیه بر تولید علم تا تجاری‌سازی و به‌عبارت‌دیگر تبدیل وجه غالب اقتصاد کشور به اقتصاد دانش‌بنیان، یکی از مهم‌ترین اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران تلقی می‌شود. در این پژوهش برای یافتن موانع و راهکارهای تحقق اقتصاد دانش‌بنیان، بیانات آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر انقلاب، با روش تحلیل مضمون بررسی و منظومۀ فکری ایشان در چهار بخش اهمیت، الزامات، موانع و راهکارها دسته‌‌بندی و معرفی شده است.
کلیدواژه‌ها

امام‌جمعهزاده، سید جواد و مرادی، سوسن (۱۳۸۸). تحریم‌های بین‌المللی و شکل‌گیری جنبش‌های براندازانه. فصلنامه رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، (16)، ٣٧-٦٢.
باصری، بیژن؛ اصغری، ندا و کیا، محمد (1390). تحلیل تطبیقی نقش مؤلفه‌های اقتصاد دانش‌محور بر رشد اقتصادی. پژوهش‌های اقتصادی، 16(47)، ۱-۲۹.
بهبودی، داوود و امیری، بهزاد (1389). رابطه بلندمدت اقتصاد دانش‌بنیان و رشد اقتصادی ایران. سیاست علم و فناوری، 2(4)، ۲۳-۳۲.
پورعزت، علی‌اصغر و عبدی، بهنام (1399). رهنمودهای ناظر بر خط‌مشی‌گذار به اقتصاد دانش‌بنیان در ایران: کاربست علم سودمند در جهت الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، فصلنامه مجلس و راهبرد، 27(101)، 173-194.
حاجی‌زاده، هوشنگ (1399). اقتصاد دانش‌بنیان، راه برون‌رفت از اقتصاد وابسته به نفت؛ الگو و راه‌کارها. مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، 4(15)، 63-102.
خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات مقام معظم رهبری: https://khamenei.ir
دادخواه، هادی و ذبیحی، سمیرا (1399). شناسایی عوامل اقتصاد دانش‌بنیان و تأثیر آن بر توسعه پایدار. نخستین همایش ملی رویکردهای نوین مدیریت در مطالعات میان‌رشته‌ای، گنبدکاووس.
رهبر، فرهاد و نیک چهره گل‌افزایی، منصور (1399). تدوین راهبردهای اقتصاد مقاومتی دانشبنیان. مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، 4(13)، 239-272.
زهرانی، مصطفی (١٣٧٦). تحریم‌های اقتصادی از نظر تا عمل. مجله سیاست خارجی، ۱۱(۱)، 17-۲۸.
شیخ‌زاده، محمد (1390). تدوین الگوی رهبری خدمتگزار از دیدگاه امام خمینی (رحمت‌الله‌علیه) و مقایسه آن با برخی از الگوهای رهبری خـدمتگزار در مـدیریت نـوین. (رسـاله دکتـری). دانشگاه تهران، تهران، ایران.
صابری، علی (1396). نحوه فعالیت بر پایه اقتصاد دانش‌بنیان. دوماهنامه نخبگان علوم و مهندسی، 2(4)، 223-229.
عزیزنژاد، صمد (۱۳۸۹). بررسی آثار تحریم بر اقتصاد ایران با تأکید بر تجارت خارجی. ماهنامه مجلس و پژوهش، ١٦(٦١)، 165-٢١٠.
فخاری، حسین و سلمانی، داود (۱۳۹۲). رهبری در مهندسی، رویکردی نوین جهت مدیریت شرکت‌های دانش‌بنیان. فصلنامه رشد فناوری، 9(۳۵)، 52-۵۸.
قاسمی، محمد؛ فقیهی، مهدی و علیزاده، پریسا (1396). الزامات دستیابی به اقتصاد دانش‌بنیان در سطح کلان: تحلیل چهارچوب قانونی در ایران و ارائه توصیه‌های سیاستی. نشریه پژوهشنامه اقتصادی، (68)، 99-152.
گرجی‌زاده، عطیه و شریفی‌رنانی، حسین (1393). نقش اقتصاد دانش‌بنیان در کنترل تورم. فصلنامه مدل‌سازی اقتصادی، 8(2)، 107-125.
 
Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: thematic analysis and code development. Sage
Bozkaya, A. & Van Pottelsberghe De La Potterie, B. (2008). Who Funds Technology-based Small Firms? Evidence from Belgium. Economics of Innovation and New Technology
Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, (3), 77-101.
Organization for Economic Co-operation and Development (OECD). (2015). New Approaches to SME and Entrepreneurship Financing: Broadening the Range of Instruments.