مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

الگوی دیپلماسی فرهنگی در دیدگاه مقام معظم رهبری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد
چکیده
دیپلماسی فرهنگی یکی از شاخه های دیپلماسی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود. این شاخه از دیپلماسی به دلیل اهمیت قدرت نرم در دوره پساجنگ سرد از اهمیت بسیار بالایی برخوردار بوده است. تصمیم سازان سیاست خارجی پس از پیروزی انقلاب اسلامی به تغییر نظم نرم افزاری منطقه ای و جهانی با استفاده از ابزارهای نرم قدرت و دیپلماسی فرهنگی و عمومی تاکید داشته اند. مقام معظم رهبری با توجه به وزن تاثیرگذاری بالا و نقش تعیین کننده در جهت گیری های کلان سیاست خارجی از جایگاه بالایی در منظومه گفتاری و رفتاری سیاست خارجی برخوردار هستند. دیدگاه ایشان در ارتباط با یکی از مهمترین شاخه های دیپلماسی خارجی که در این متن دیپلماسی فرهنگی است از اهمیت پژوهشی بسیار بالایی برخوردار است. سوال پژوهش پیش رو این است که دیدگاه مقام معظم رهبری در ارتباط با دیپلماسی فرهنگی چیست؟ فرضیه پژوهش حاضر جهت پاسخ به سوال مذکور این است که دیدگاه مقام معظم رهبری در ارتباط با دیپلماسی فرهنگی را می توان در سه دسته ایجابی، سلبی و یادگیری خلاصه نمود. روش پژوهش مقاله پیش رو توصیفی- تبیینی است و روش گرداوری مطالب کتابخانه ای و اسنادی می باشد.    
کلیدواژه‌ها

اژدری، لیلا (1396). مدل دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. مطالعات فرهنگ ـ ارتباطات، 18(38)، تابستان.
اژدری، لیلا (1397). آسیب‌شناسی دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و ارائه راهبرد. فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، سال هفتم، (28)، پاییز.
خامنه‌ای، سید علی (11/12/1388). بیانات در دیدار با وزیر فرهنگ و ارشاد و نمایندگان فرهنگی ایران در خارج از کشور، رجوع شود به تارنمای الکترونیکی: https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=8960
خامنه‌ای، سید علی (12/12/1377). بیانات در دیدار اعضای دومین مجمع بین‌‌المللی زبان فارسی با رهبر انقلاب، رجوع شود به تارنمای الکترونیکی:  https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=11454
خامنه‌ای، سید علی (12/2/1380). بیانات در دیدار با جوانان و فرهنگیان مصلای رشت، رجوع شود به تارنمای الکترونیکی:  https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3064
خامنه‌ای، سید علی (14/3/1389). بیانات در خطبه‌های نمازجمعه در بیست و یکمین سالگرد رحلت امام خمینی (رحمت‌الله‌علیه)، رجوع شود به تارنمای الکترونیکی:  https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=9524
خامنه‌ای، سید علی (21/5/1371). بیانات در دیدار با وزیر و روسای آموزش و پرورش سراسر کشور، رجوع شود به تارنمای الکترونیکی:  https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=2630
خرازی محمدوندی آذر، زهرا (1388). تأثیر دیپلماسی فرهنگی بر منافع ملی کشورها. مجله مدیریت فرهنگی، سال سوم، (6)، زمستان.
خمینی، روح‌الله (1378). وصیت‌نامه سیاسی ـ الهی. تهران: انتشارات برگ نگار.
دهشیری، محمدرضا (1393). دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. تهران: علمی فرهنگی.
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال ( 1387). چهارچوبی مفهومی برای ارزیابی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی.
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال و سروش، علی (1392). دیپلماسی عمومی در اندیشه سیاسی اما خمینی (رحمت‌الله‌علیه). پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال دوم، (7).
رنجکش، جواد (1395 ). دیپلماسی فرهنگی آمریکا در قبال چین 2012-2001. پژوهشنامه ایرانی سیاست بین‌الملل، سال چهارم، شماره بهار و تابستان.
ستوده، محمد (1388). دیپلماسی نوین فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. در حسین پوراحمدی، دیپلماسی نوین: جستارهایی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.
سیمبر، رضا (1396). انقلاب اسلامی و دیپلماسی فرهنگی: از نظریه تا عمل. فصلنامه اندیشه سیاسی در اسلام، (14)، پاییز.
گلشن‌آباد، محمد و محمد، منوچهر (1396). مؤلفه‌های دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی، سال چهاردهم، (50)، پاییز.
گوهری‌مقدم، ابوذر (1393). مؤلفه‌های دیپلماسی فرهنگی ایالات متحده در عراق جدید. جستارهای سیاسی معاصر، سال پنجم، شماره اول، بهار.
مبینی مقدس، مجید (1394). سیاست فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تقابل با ایران هراسی (با تأکید بر دیدگاه‌های آیت‌الله خامنه‌ای). معرفت فرهنگی اجتماعی، سال ششم، (3)، تابستان.
میرزائی، حمید (1398). تدوین راهبردهای مدیریت دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در منطقه غرب آسیا. فصلنامه راهبرد، سال بیست و هشتم، (90)، بهار.
میرفخرایی، حسن و فیروزمندی، بندپی (1396). دیپلماسی فرهنگی ایران در آسیای مرکزی و قفقاز؛ فرصت‌ها و چالش‌ها. مطالعات اورآسیای مرکزی، 10(2)، پاییز و زمستان.
هرسیج، حسین و دیگران (1388). ژئوپلیتیک قدرت نرم ایران. پژوهشنامه علوم سیاسی، سال چهارم، (2)، بهار.
 
Agensky, JC. (2017). Recognizing religion: Politics, history, and the ‘long 19th century’. European Journal of International Relations, (23), 729˚755. Google Scholar, SAGE Journals, ISI
Cown, Geoffrey & Nicholas, J. Cull (2009). Public Diplomacy in a Changing World.
Gass, R. H. & Seiter, J. S. (2009). Credibility and public diplomacy. Routledge handbook of public diplomacy: 154-165.
Henrikson, Alan K. (2007). Niche Diplomacy in the World Public Arena. New York.
Leonard, Mark & Stead, Catherine  (2002). Public Diplomacy, Foreign Policy Center, London.
Malone, G. D. (1988). Political advocacy and cultural communication: organizing the nation's public diplomacy. University Press of America.
Melissen, J. (2007). The New Public Diplomacy: Between Theory & Practice. secend. London: Palgrave Macmillan.
Ninkovich, F. (1996). U.S. Information Policy and Cultural Diplomacy. Foreign Policy Association.
Ninkovich, Frank (1993). US. Information Policy and Cultural Diplomacy, Washington DC: Foreign Policy Association.
Nye, Joseph S. (2002). The Paradox of American Power. Why the World’s Only Superpower can’t Go it Alone, Oxford, Oxford University Press 2002; Julia Hanna, “Going Alone?”, Kennedy School Bulletin, Spring 2002.
Pudaruth, Santosh Kumar (2017). Nation Rebranding Through a New Approach to Cultural Diplomacy: A Case Study of Mauritius. journals.sagepub.com/home/sgo, April-June 2017: 1˚13, Sage Publication.