مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

هویت ملی ایرانی از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار جامعه شناسی و عضو پژوهشکده تحول در علوم انسانی و اجتماعی دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
چکیده
هویت، صفاتی با ارزیابی مثبت است که فرد یا جامعه، خود را با آن‌ها از دیگران متمایز می‌کند. هدف این مقاله، به دست آوردن و بررسی دیدگاه‌های آیت‌الله خامنه‌ای دربارۀ «مفهوم هویت ملی ایرانی» است. این نوشتار، پژوهشی است مستند که پس از مرور نظریه‌های هویت و مفهوم هویت ملی و هویت ملی ایرانیان از نگاه صاحب‌نظران، با مراجعه به بیانات و نوشته‌های آیت‌الله خامنه‌ای، دریافت ایشان از این مفاهیم جمع‌بندی و در برخورد با اندیشۀ دیگران، ارزیابی شده است. نتیجه اینکه، آیت‌الله خامنه‌ای از زاویۀ سیاست‌گذاری اجتماعی به مسئلۀ هویت می‌نگرند؛ هویت را از جنس فرهنگ می‌دانند؛ خمیرمایۀ اصلی هویت ملی ایرانیان را دین اسلام در نظر می‌گیرند و به زبان فارسی، شعر و خط اهمیت می‌دهند. ایشان غیرت ملی را مبتنی بر هویت ملی می‌دانند و معنویت و اخلاق، دانش، لباس محلی، معماری و شهرسازی و ورزش قهرمانی را از عوامل اثرگذار بر هویت و غیرت ملی معرفی می‌کنند.
کلیدواژه‌ها

اشرف، احمد (1378). هویت ایرانی در بین ایرانیان خارج از کشور. ج دوم: سنت و تجدد. تهران: بولتن فرهنگی معاونت امور بین‌الملل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
افروغ، عماد (1387). هویت ایرانی و حقوق فرهنگی. تهران: انتشارات سوره مهر.
الطائی، علی (1378). بحران هویت قومی در ایران. تهران: نشر شادگان.
باوند، داوود (1377). چالش‌های برون‌مرزی و هویت ایرانی در طول تاریخ. ماهنامه اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی، ۱۲(129، 130)، 20-31.
بروجردی، مهرزاد (1379). فرهنگ و هویت ایرانی در فراسوی مرز. فصلنامه مطالعات ملی، ۵(۲)، 317-330.
ثاقب‌فر، مرتضی (1379). شاهنامه فردوسی و فلسفه تاریخ ایران. تهران: انتشارات قطره و معین.
حاجیانی، ابراهیم (1379). تحلیل جامعه‌شناختی هویت ملی در ایران و طرح چند فرضیه. فصلنامه مطالعات ملی، ۵(۲)، 193-228.
دفتر نشر آثار مقام معظم رهبری، هویت در بیانات رهبر معظم انقلاب.
رجایی، فرهنگ (1382). مشکله هویت ایرانیان امروز. تهران: نشر نی.
رزازی‌فر، افسر (1379). الگوی جامعه‌شناختی هویت ملی در ایران. فصلنامه مطالعات ملی، 5(2)، 101-134.
روح‌الامینی، محمود و دیگران (1379). میزگرد فرهنگ و هویت ایرانی، فرصت‌ها و چالش‌ها. فصلنامه مطالعات ملی، (4)، 9-60.
زازی فر، افسر (1379) الگوی جامعه شناختی هویت ملی در ایران. فصلنامه مطالعات ملی، (5)، 101-134.
زاهد زاهدانی، سید سعید (1390). فرهنگ و تمدن ایران و فارس. شیراز: انتشارات ادیب مصطفوی.
زاهد، سعید (1384). هویت ملی ایرانیان. راهبرد یاس، 1(4)، 129-138.
شایگان، داریوش (بی‌تا). نگاه شکسته. ترجمه سعید شاهسوندی. بی‌جا، بی‌نا.
شیخاوندی، داور (1380). ناسیونالیسم و هویت ایرانی. تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران.
کاستلز، مانوئل (1385). عصر اطلاعات، قدرت هویت. تهران: طرح‌نو.
کچویان، حسین (1384). تطورات گفتمان‌های هویتی ایران؛ ایرانی در کشاکش با تجدد و مابعد تجدد. تهران: نشر نی.
کچویان، حسین (1390). هویت ما. قم: کتاب فردا.
کدی، نیکی (1381). ایران دوران قاجار و برآمدن رضاخان. تهران: ققنوس.
مطهری، مرتضی (1363). خدمات متقابل ایران و اسلام. تهران: دفتر انتشارات اسلامی.
نجفی، موسی (1393). هویت شناسی؛ پیرامون نظریه هویت ملی در ایران و بازتاب آن در فرهنگ، تاریخ و سیاست. اصفهان: آرمان.
یوسفی، علی (1380). روابط بین قومی و تأثیر آن بر هویت ملی اقوام در ایران. فصلنامه مطالعات ملی، ۸(۲)، 13-42.
 
Giddense, Anthony (1991). Modernity and Self-Identity: Self and Society in the Late Modern Age. Stanford, Calif.: Stanford University Press.
Robertson, Roland (1992). Globalization: Social Theory and Global Culture. London: Sage.