مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

بررسی پیوند کلید واژه‌های هویت و هنر در نظرگاه آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز
چکیده
هویت و گونه‌های آن مبحثی نوپدید در عرصه علوم فلسفه، تاریخ، جامعه‌شناسی و سیاست به حساب می‌آید. این مفهوم به همراه مؤلفه هنر، دو کلیدواژه اصلی این مقاله‌اند که تلاش کرده‌ایم چگونگی پیوند آن‌ها را در دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای بررسی کنیم. این پژوهش که بر بنیان منبع پژوهی و تحقیق کتابخانه‌ای استوار است، با درنگ و تحقیق در سخنان آیت‌الله خامنه‌ای از سال 1368 تا 1398، در بازه‌ای سی‌ساله، صورت گرفته است و با تبیین هویت و گونه‌های آن و تعریف و توصیف گونه‌های هنر، نهایتاً چگونگی پیوند این دو مؤلفه با یکدیگر را در این دیدگاه بررسی کرده‌ایم. یافته‌ها نشان می‌دهد هویت ملی و دینی در این دیدگاه هم‌سویی قابل توجهی دارند و منافع ملی، فقط در راستای هویت ملی تعریف می‌شوند. هویت فرهنگی اشراف بلامنازع بر سایر گونه‌ها دارد و هویت انقلابی زبان هویت‌های ملی، دینی و فرهنگی است. هنر، عطیه‌ای الهی است و در این دیدگاه ماًموریتی از نوع رسالت انبیا دارد. از نکات دقیق این نظرگاه خدمت دوسویه هویت و هنر است و هنر به‌عنوان ابزاری کارآمد و اثرگذار باید در خدمت عنصر هویت باشد.
کلیدواژه‌ها

-      ابوالحسنی، سید رحیم (1387). مؤلفه‌های هویت ملی با رویکردی پژوهشی، فصلنامه سیاست، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، دوره 38، شماره 4.
-      احمدی، حمید (1388). بنیادهای هویت ملی ایرانی، چهارچوب نظری هویت ملی شهروندمحور. تهران: پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
-      اشرف، احمد (1395). هویت ایرانی از دوران باستان تا پایان پهلوی. به ترجمه حمید احمدی، تهران: نشر نی.
-      افتخاری، اصغر؛ اسدی، علیرضا؛ نزهت، ابراهیم (1393). ناسیونالیسم و هویت ملی در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای. فصلنامه علمی- پژوهشی پژوهش‌نامه انقلاب اسلامی، سال سوم، شماره 11.
-      افروغ، عماد (1387). هویت ایرانی و حقوق فرهنگی. تهران: سوره مهر.
-      آل طه، سید حسین؛ غلامعلی صفری (1394). بررسی عناصر هویت انقلاب اسلامی. مجموعه مقالات دومین کنگره بین‌المللی تفکر و پژوهش دینی، 16 مهرماه.
-      آلبرو، مارتین (1380). مقدمات جامعه‌شناسی. به ترجمه منوچهر صبوری، تهران: نشر نی.
-      برکت، بهزاد (1386). هویت و بازتاب آن در ادبیات معاصر ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
-      بروجردی، مهرزاد (1396). روشنفکران ایرانی و غرب. تهران: فروزان فر.
-      بشیر، حسن؛ زارع، ابوذر؛ همازاده، حسین (1387). هنر از دیدگاه رهبری، مجله نامه صادق، سال 15، شماره 1.
-      بهبودی، هدایت‌الله (1391). شرح اسم یا زندگی‌نامه آیت‌الله خامنه‌ای. تهران: موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.
-      پاشایی، محمدرضا؛ علوی مقدم، سید بهنام (1388). نقش زبان و ادب فارسی در هویت فرهنگی، مجموعه مقالات، شماره 62.
-      جنیکنز، ریچارد (1381). هویت اجتماعی، ترجمه تورج احمدی. تهران: شیرازه.
-      جهانبگلو، رامین (1388). موج چهارم، به ترجمه منصور گودرزی، تهران: نشر نی.
-      خامنه‌ای، سید علی(1368-1398). مجموعه بیانات آیت‌الله خامنه‌ای. در سایت                     Khamenei.ir                                                                                                                        
-      خامنه‌ای، سید علی. (بی‌تا). نرم‌افزار حدیث ولایت مجموعه رهنمودهای آیت‌الله خامنه‌ای، تهران: دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.
-      دانش‌پژوهان، منوچهر (1398). ادبیات و هویت ملی، روزنامه اطلاعات، دوشنبه 12 اسفندماه، 1398.
-      عابدین‌پور، وحید؛ سمایی، معصومه (1389). علل تحول خوشنویسی و پیوند آن با هویت ایرانی در دوره صفوی. مجله تاریخ اسلام و ایران دانشگاه الزهرا. دوره 2؛ شماره 28.
-      علیخانی (1386). هویت فرهنگی ایرانیان و عقب‌افتادگی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی، فرهنگ و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی.
-      فوکویاما، فرانسیس (1398). هویت، به ترجمه رحمان قهرمان پور، تهران: روزنه.
-      قبادی، حسین علی (1389). ادبیات فارسی انقلاب اسلامی و هویت ایرانی. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و جهاد دانشگاهی.
-      قربانی، قدرت الله (1383). هویت ملی از دیدگاه استاد مطهری. فصلنامه مکالمات ملی، سال پنجم، شماره 2.
-      گودرزی، حسین (1382). هویت ملی در شعر پژمان بختیاری. فصلنامه مطالعات ملی، سال پنجم، شماره .
-      گوهری مقدم، ابوذر؛ فیضی، رضا؛ باباهادی، محمدباقر (1397). بررسی مفهوم هویت و منافع ملی و رابطه بین آن‌ها در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای، مجله امنیت ملی، دوره 8، شماره 28.
-      الله‌یاری، فریدون؛ عابدین‌پور، وحید (1389). علل تحول خوشنویسی و پیوند آن با هویت ایرانی در دوره صفوی. فصلنامه مطالعات ملی، شماره 43.
-      مجتهدزاده، پیروز (1377). هویت ایرانی در آستانه سده بیست و یکم. مجله اطلاعات سیاسی و اقتصادی، شماره 129 و 130.
-      مسکوب، شاهرخ (1394). هویت ایرانی و زبان فارسی. تهران: فرزان روز.
-      نوروزی، علی مدد (1397). زبان و سطوح هویت، پژوهش‌نامه تاریخ، سیاست و رسانه، شماره 3.