مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مفهوم‌شناسی و الزامات جهاد تبیین در قرآن با تأکید بر اهمیت جهاد تبیین در برابر جنگ شناختی دشمنان انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه آموزشی معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه سمنان، ایران
چکیده
در سال‌های اخیر، دشمنان انقلاب اسلامی با تمرکز راهبردی بر جنگ شناختی در بستر جنگ نرم، تلاش کرده‌اند با تحریف حقایق و ارائه روایت غلط و مخدوش از اصل انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن به تغییر اعتقادات، فرهنگ و اخلاقیات مردم پرداخته و زمینه جداسازی آن‌ها از انقلاب و نظام اسلامی را فراهم نمایند. در چنین شرایطی به تعبیر آیت‌الله خامنه‌ای تنها با یک جهاد عظیم تبیینی می‌توان به این توطئه پیچیده غلبه کرد و نقشه‌های شوم دشمنان و بدخواهان را بی‌اثر نمود. ازاین‌رو مقاله حاضر با توجه به اهمیت این مسئله در عصر حاضر به دنبال آن است تا با مراجعه به قرآن کریم به مفهوم‌شناسی اصیل دینی از «جهاد تبیین» و الزامات آن بپردازد. سؤال اصلی مقاله آن است که «بر اساس آیات قرآن کریم مفهوم جهاد تبیین چیست و چه الزاماتی دارد؟» برای پاسخ به این سؤال با روش کتابخانه‌ای به گردآوری اطلاعات پرداخته و با روش توصیفی-تحلیلی اطلاعات گردآوری شده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. بر اساس نتایج حاصله جنگ شناختی با نظامی‌سازی ذهن به‌عنوان میدان نبرد به دنبال تغییر در تفکر و به دنبال آن تغییر در رفتار جامعه هدف در مسیر منافع کشور متخاصم می‌باشد که امروزه به‌عنوان بخشی از جنگ هیبریدی نظام سلطه در مقابل انقلاب اسلامی مورد استفاده قرار گرفته است. راه مقابله با جنگ شناختی دشمن جهاد روایت و جهاد تبیین است. جهاد تبیین بر اساس مفاهیم قرآنی عبارت است از «تلاش و مبارزه برای روشنگری به جهت ترویج حقایق و واقعیت‌ها در برابر سعی دشمنان برای کتمان و تحریف آن‌ها». الزامات جهاد تبیین در قرآن هم عبارت‌اند از: علم و آگاهی، قوی و مستند سخن گفتن، منصفانه سخن گفتن، تناسب با زبان مخاطب، گفتار نرم و ملاطفت‌آمیز، فروتنی و ادب در گفتار و برخورد، برخورد شایسته و گفت‌وگوی عقلانی، بلاغت در گفتار، تنوع بیانی، تناسب روش تبیین با نوع مخاطب.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-      خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات، پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله خامنه‌ای.
-      اسماعیلی، علی محمد (1391)، جنگ نرم در همین نزدیکی، تهران، نشر ساقی.
-       پاکتچی، احمـد (۱۳۸۰جهـاد، دائرة المعارف بزرگ اسـلامی، تهـران، انتشارات دائرةالمعارف.
-      تیمی، یحیی بن سلام (1425)، تفسیر یحیی بن سلام التیمی البصری القیروانی، جلد 1، بیروت، دار الکتب العلمیة.
-      جعفری، یعقوب (1376)، تفسیر کوثر، قم، موسسه انتشارات هجرت.
-      جوادی آملی، عبدالله (1387)، دین‌شناسی، قم، اسراء.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (۱۳۹۶)، دو امام مجاهد، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (۱۳۹7)، بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (۱۳۹۸)، انسان 250 ساله، حلقه سوم، تهران: صهبا.
-      دهخدا، علی‌اکبر (1373)، لغت‌نامه دهخدا، ج 4، تهران، روزنه.
-      راجی، محمدهادی، ؛ افتخاری، اصغر (1398)، جنگ ترکیبی غرب در برابر جمهوری اسلامی ایران (تحلیل ابعاد و روشها)، سیاست دفاعی، دوره 28، شماره 109، صص 111-75..
-      راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین بن محمدبن فضل (1383)، ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ القرآن جلد 1، مترجم، غلامرضا خسروی حسینی، تهران: المکتبه المرتضویه لاحیاء آثارالجعفریه.
-      رضایی اصفهانی، محمدعلی (1387)، تفسیر قرآن مهر، جلد 2، قم، پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن.
-      سلطان علی‌شاه، سلطان محمد بن حیدر (1372)، متن و ترجمه فارسی تفسیر شریف بیان السعاده فی مقامات العباده، تهران، سر الاسرار.
-      شاه‌عبدالعظیمی، حسین (1363)، تفسیر اثنی عشری، تهران، میقات.
-      طالقانی، محمود (1362)، پرتویی از قرآن، تهران، شرکت سهامی انتشار.
-      طباطبایی، محمدحسین (1374)، ترجمه تفسیر المیزان، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
-      طبرسی، فضل بن حسن (1372)، مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن، جلد 7، تهران، ناصرخسرو.
-      طبرسی، فضل بن حسن (بی‌تا)، ترجمه تفسیر مجمع‌البیان، تهران، فراهانی.
-      قرآن کریم.
-      قرائتی، محسن (1388)، تفسیر نور، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
-      قرشی، سیدعلی اکبر (1371)، قاموس قرآن، ج 1، تهران، نشر دارالکتب الاسلامیه.
-      کلینی، محمد بن یعقوب (1407 ق)، الکافی، تهران، الإسلامیة.
-      محمدی گلپایگانی، ابوالقاسم (1380)، جرعه‌ای از زلال قرآن، جلد 5، قم، بوستان کتاب.
-      مروجی طبسی، حمید (1399)، بررسی رابطه جهاد کبیر و قدرت نرم، دو فصلنامه علمی مطالعات قدرت نرم، سال دهم، شماره اول (پیاپی 22)، بهار و تابستان، صص 387 -355..
-      مصباح‌یزدی، محمدتقی (1388)، پیام مولا از بستر شهادت، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
-      مصباح‌یزدی، محمدتقی (1391 ب)، اخلاق در قرآن جلد 3، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
-      مصباح‌یزدی، محمدتقی (1391)، بزرگ‌ترین فریضه، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
-      مصباح‌یزدی، محمدتقی (1391 ج)، رساترین دادخواهی و روشنگری جلد اول، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
-      مصباح‌یزدی، محمدتقی (1394)، جنگ و جهاد در قرآن، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
-      مصطفوی، حسن (1360)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، جلد 10، تهران، بنگاه ترجمه ونشر کتاب.
-      مطهری، مرتضی (1382)، آزادی معنوی، تهران، انتشارات صدرا.
-      مکارم شیرازی، ناصر (1371)، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیه.
-      مکارم شیرازی، ناصر (1386)، پیام قرآن، جلد 1، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
-      نهج‌البلاغه.
-      نوری، حسین بن محمد تقی (1408 ق)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل جلد 12، قم، مؤسسه آل‌البیت علیهم‌السلام لإحیاء التراث.
 
-   Backes, A, & Swab, A. (2019). Cognitive warfare: The Russian threat to election integrity in the Baltic states. Belfer Center for Science and International Affairs, Harvard Kennedy School. https://www.belfercenter.org/sites/default/files/2019-11/CognitiveWarfare.pdf.
-   Bernal A, Carter C, Singh I, Cao K, Madreperla O. (2020), Cognitive Warfare: An Attack on Truth and Thought, https://www.innovationhub-act.org/sites/default/files/2021-03/Cognitive%20Warfare.pdf.
-   Bjørgul, L.K. (2021), Cognitive warfare and the use of force, stratagem, 03.NOV, https://www.stratagem.no/cognitive-warfare-and-the-use-of-force/
-   Hung, T.C, Hung T-W. (2022), How China's Cognitive Warfare Works: A Frontline Perspective of Taiwan's Anti-Disinformation Wars, Journal of Global Security Studies, Volume 7, Issue 4, December, ogac016, https://doi.org/10.1093/jogss/ogac016.
-   Maan, A. (2018), Narrative Warfare, CreateSpace Independent Publishing Platform.
-   McGuffin, C, & Mitchell, P. (2014). On domains: Cyber and the practice of warfare. International Journal, 69(3), 394-412. https://doi.org/10.1177/0020702014540618.
-   Miller, S. (2023), Cognitive warfare: an ethical analysis. Ethics Inf Technol 25, 46, https://doi.org/10.1007/s10676-023-09717-7.
-   Rădulescu, B.G. (2023), How should intelligence analysis be utilized to counter cognitive warfare, Intelligence Info, 2:4, 12-25, https://www.intelligenceinfo.org/how-should-intelligence-analysis-be-utilized-to-counter-cognitive-warfare/
-   Rickli, J.M, Mantellassi, F, lasser,G. (2023), Peace of Mind: Cognitive Warfare and the Governance of Subversion in the 21st Century, GCSP Policy Brief No.9, https://www.gcsp.ch/publications/peace-mind-cognitive-warfare-and-governance-subversion-21st-century