مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

آسیب‌شناسی رشد اقتصادی پایین ایران در دهه 90 شمسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌آموخته دکتری اقتصاد و پژوهشگر پژوهشکده تحقیقات راهبردی
2 کارشناسی ارشد حسابداری دانشگاه تربیت مدرس
چکیده
رشد اقتصادی پایین یکی از مهم‌ترین چالش‌های ایران در دهه 90 شمسی بوده است که درنتیجه آن، رفاه عمومی به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر قرار گرفته است. درحالی‌که کشور در این دوران به منابع طبیعی غنی، موقعیت استراتژیک و نیروی انسانی جوان و توانمند دسترسی داشته اما نتایج رشد اقتصادی در این دهه حاکی از ناامیدی‌هایی در جهت بهبود شاخص‌های اقتصادی بوده است. آمارهای بانک مرکزی نشان می‌دهد وضعیت رشد اقتصادی در دهه نود در مقایسه با سایر دهه‌ها کمترین میزان را داشته و در سال‌های 1391، 1392، 1394، 1397 و 1398 تجربه رشدهای منفی بزرگ 3/4- و 3- را داشته‌ایم؛ به‌طوری‌که میانگین رشد اقتصادی در دهه نود حدود 1 درصد بوده است. از طرفی رشد اقتصادی بخش‌های مختلف اقتصادی هم همین روند پُرنوسان و در برخی از سال‌ها رشد منفی بزرگی را تجربه کرده‌اند. ازجمله دلایل کاهش رشد اقتصادی در دهه نود، می‌توان به مواردی همچون کاهش سرمایه‌گذاری، بهره‌وری عوامل تولید، تجارت خارجی، تورم، تحریم و عوامل برون‌زایی همچون کرونا اشاره کرد. آیت‌الله خامنه‌ای مواردی را به‌عنوان الزامات و راهکارهای رشد اقتصادی در بیانات مختلف خود اشاره داشته‌اند که عبارت‌اند از: بهره‌وریِ نیروی کار، توجه به ظرفیت‌های داخلی کشور، توجه به مقوله عدالت در کنار رشد اقتصادی، توجه به بنگاه‌های دانش‌بنیان، جلوگیری از خام فروشی، هدایت اعتبار و نقدینگی، کاهش واردات کالاهای مصرفی، مبارزه با قاچاق و سیاست‌های اصل ۴۴ و کوچک‌سازی دولت.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-      احمدی برهان آبادی، مهدیه؛ لشکری، محمد؛ بافنده ایمان دوست، صادق (1398). بررسی پیچیدگی اقتصاد ایران در دهه نود، دانشگاه پیام نور استان خراسان رضوی پایان‌نامه کارشناسی ارشد.
-      باقرپور اسکویی، الناز (1403). تحلیل سهم بهره‌وری در رشد اقتصادی کشور. ماهنامه علمی «امنیت اقتصادی»، 12(2).
-      بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران.
-      حبیبپور مقدم، احسان؛ برکچیان، سید مهدی؛ نیلی، مسعود (1400). نقش تعارضات سیاسی در افت شدید سرمایه‌گذاری در دهه 90. پژوهش‌های اقتصادی ایران، 26(88).
-      خامنه‌ای، سید علی (01/01/1394). بیانات در حرم مطهر رضوی.
-      خامنه‌ای، سید علی (02/06/1387). بیانات در دیدار رئیس‌جمهوری و اعضای هیئت دولت.
-      خامنه‌ای، سید علی (04/06/1394). بیانات در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت.
-      خامنه‌ای، سید علی (10/11/1401). بیانات در دیدار کارآفرینان، تولیدکنندگان و دانش‌بنیان‌ها.
-      خامنه‌ای، سید علی (11/05/1395). بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم.
-      خامنه‌ای، سید علی (17/02/1399). بیانات در ارتباط تصویری با مجموعه‌های تولیدی.
-      سازمان ملی بهره‌وری جمهوری اسلامی ایران.
-      الهایی، جعفر (1403). چالش‌های نظام بازنشستگی در دهه 90 شمسی: مورد مطالعه سازمان تأمین اجتماعی. مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی، 1(3).
 
 
-   Aschauer, D. A. (1989). Is Public Expenditure Productive? Journal of Monetary Economics, 23(2), 177–200
-   Borjas, G. J. (1995). The Economic Benefits from Immigration. Journal of Economic Perspectives, 9(2), 3–22.
-   Grossman, G. M, & Helpman, E. (1991). Innovation and Growth in the Global Economy. MIT Press.
-   Hall, R. E, & Jones, C. I. (1999). Why Do Some Countries Produce So Much More Output per Worker than Others? Quarterly Journal of Economics, 114(1), 83–116.
-   International Monetary Fund (IMF). (2024). Global Economic Outlook: Balancing Growth and Inflation. Retrieved from IMF.org.
-   Krugman, P. R. (1980). Scale Economies, Product Differentiation, and the Pattern of Trade. American Economic Review, 70(5), 950–959.
-   Porter, M. E. (1990). The Competitive Advantage of Nations. Free Press.
-   Ricardo, D. (1817). On the Principles of Political Economy and Taxation. John Murray.
-   Romer, P. M. (1990). Endogenous Technological Change. Journal of Political Economy, 98(5), S71–S102.
-   Romer, P. M. (1990). Endogenous Technological Change. Journal of Political Economy, 98(5), S71–S102.
-   Solow, R. M. (1956). A Contribution to the Theory of Economic Growth. Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65–94.
-   The Conference Board. (2024). Economic Forecast for the United States: Inflation and Growth. Retrieved from Conference-Board.org.
-   The Times. (2024). Rachel Reeves on UK Economic Woes. Retrieved from TheTimes.co.uk.
-   The Times. (2024). UK Economy Edges Closer to Stagflation. Retrieved from TheTimes.co.uk.
-   World Bank. (2023). Inequality and Inflation: Global Perspectives. Washington, DC: World Bank Publications.
دوره 2، شماره 3 - شماره پیاپی 7
ویژه‌نامه آسیب‌شناسی اقتصادی دهه نود
پاییز 1403
صفحه 73-97