مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

آیت‌الله خامنه‌ای؛ هژمون‌سازی مفاهیم نوپدید دینی در صورت و سیرت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه جامع علوم انتظامی امین،تهران، ایران
2 استادیار، علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه جامع علوم انتظامی امین،تهران، ایران.
چکیده
تهاجم استعمار به جهان شرق، ورود اندیشه‌های سیاسی مدرن به کشورهای اسلامی، از جمله ایران را به همراه داشت. در این میان، علمای شیعه مانند سید جمال‌الدین اسدآبادی، محمدحسین نائینی و امام خمینی(ره) تلاش کردند تا مفاهیم سیاسی مدرن را با فرهنگ اسلامی تلفیق کنند. آیت‌الله خامنه‌ای، به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین اندیشمندان معاصر، با رویکردی نوآورانه به بازتعریف مفاهیم دینی در قالب اندیشه‌های مدرن پرداختند و الگویی نوین برای حکمرانی و مقاومت اسلامی ارائه دادند. این مقاله، با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، به بررسی اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای در هژمون‌سازی مفاهیم نوپدید دینی همچون مردم‌سالاری دینی، مقاومت اسلامی و عدالت اجتماعی پرداخته است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که ایشان با بهره‌گیری از مفاهیم سنتی و تطبیق آن‌ها با نیازهای معاصر، به ایجاد چهارچوبی فکری پرداخته‌اند که توانسته است علاوه بر حل تعارضات میان سنت و مدرنیته، جایگاه گفتمان دینی در عرصه سیاست جهانی را تقویت کند. این مقاله همچنین به تحلیل نقش آیت‌الله خامنه‌ای در بومی‌سازی مفاهیم دینی و ارائه مدلی جامع از حکمرانی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی می‌پردازد که در آن، عدالت، معنویت و مقاومت به‌عنوان ارکان اصلی نظام فکری ایشان معرفی می‌شوند. این مدل نه‌تنها در حوزه نظری، بلکه در سیاست‌گذاری‌های داخلی و خارجی جمهوری اسلامی ایران نقش مهمی ایفا کرده و افق‌های جدیدی برای تمدن‌سازی اسلامی گشوده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-      ابن فارس (1404)، معجم مقائیس اللغة، بیروت، مکتب الأعلام الأسلامی، ج 4.
-      ابن منظور، العلامه (1988). لسان العرب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج 7.
-      امام خمینی، روح‌الله (۱۳۶۹). ولایت‌فقیه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-      آربلاستر، آنتونی (1385). دموکراسی، ترجمه حسن مرتضوی، تهران، نشر آشیان.
-      بابایی، محمد (1382). امام خمینی(ره) در بستر سنت و تجدد، مجله بازتاب اندیشه، شماره 39.
-      البحرانی الاصفهانی، عبدالله (بی تا). عوالم العلوم والمعارف و الاحوال. قم، بنیاد فرهنگی امام مهدی.
-      بختیاری، صادق (1382). تحلیلی از توزیع درآمد با استفاده از روش پارامتریک، تهران، وزارت امور اقتصادی و دارایی.
-      حسینی، رضا (1390). الگوی مردم‌سالاری دینی و نسبت آن با بیداری اسلامی، مجله جستارهای سیاسی معاصر، شماره 4.
-      حکیمی، محمد رضا (1376). حقوق و عدالت، مجله نقد و نظر، بهار و تابستان، شماره 2 و 3.
-      خامنه‌ای، سید علی (۱۳۹۲)، بیانات در جمع نخبگان علمی کشور.
-      خامنه‌ای، سید علی (۱۳۹۳)، نرمش قهرمانانه و مقاومت اسلامی. تهران: پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر آیت‌الله خامنه‌ای.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (07/02/1392بیانات در دیدار با کارگران و فعالان بخش تولید.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (08/04/1385بیانات در دیدار با رئیس جمهور سنگال.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (08/04/1393بیانات در محفل انس با قرآن.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (08/07/1387بیانات در دیدار با دانشجویان.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (08/10/1387پیام به رسانه‌ها و روشنفکران جهان اسلام و به‌ویژه جهان عرب.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (10/09/1389بیانات در نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (15/05/1392بیانات در دیدار با اساتید و پژوهشگران دانشگاه‌های کشور.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (16/12/1395بیانات در دیدار با دست‌اندرکاران راهیان نور.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (17/09/1395بیانات در دیدار با مسئولان نظام و میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (18/04/1370بیانات در دیدار با سفرا و کارداران جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (21/09/1391)، بیانات در دیدار با شرکت‌کنندگان در اجلاس بین‌المللی اساتید دانشگاه‌های جهان اسلام.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (22/05/1393)، بیانات در دیدار با مسئولان وزارت خارجه.
-      دهخدا، علی‌اکبر (1389). لغت‌نامه دهخدا، تهران، دانشگاه تهران.
-      زنجیری، محمدحسین (1392). خاستگاه پاداش و کیفر به روایت قرآن، مجله قدس، شماره 5478.
-      شاطبی، ابواسحاق (بی تا). الموافقات فی اصول الشریعه، بیروت، دارالمعرفه، ج 1.
-      شیرودی، مرتضی (1384). روایت ایرانی از سنت و تجدد، مجله زمانه، سال چهارم، شماره 37.
-      شیرودی، مرتضی (1386). چیستی حقیقت در دستگاه معنایی اریک وگلین، فصلنامه علمی پژوهشی آینه معرفت، شماره 13.
-      طباطبایی، جواد (1367). دایره المعارف بزرگ اسلامی، تهران، مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی، ج 21.
-      طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۶۸)، المیزان فی تفسیر القرآن. قم: مؤسسه نشر اسلامی.
-      فیرحی، داود (1388). سنت و تجدد دو الگوی معرفت‌شناسی در تحلیل دانش سیاسی مسلمانان،                                                                                Bashgah.net
-      فیرحی، داود. (۱۳۸۹)، قدرت، دانش و مشروعیت در اسلام. تهران: نشر نی.
-      گولد، جولیوس؛ کولب، ویلیام بی (1376). فرهنگ علوم اجتماعی، تهران، مازیار.
-      لگنهاوزن، محمد (1386). نقدی بر آرا و اندیشه‌های سنت‌گرایان، ترجمه منصور نصیری، مجله بازتاب اندیشه، شماره 88.
-      مطهری، مرتضی (۱۳۷۰)، عدل الهی. تهران: انتشارات صدرا.
-      مطهری، مرتضی (1372). عدل الهی، تهران، انتشارات صدرا.
-      مطهری، مرتضی (1377). گفتارهای معنوی، تهران، صدرا.
-      مطهری، مرتضی (1386). جاذبه و دافعه علی(ع)، تهران، انتشارات صدرا.
-      معلوف، لویس (1986). المنجد فی اللغه، بیروت، ذوی القربی.
-      معین، محمد (1362). فرهنگ فارسی معین، تهران، مؤسسه امیرکبیر، ج 2.
-      نراقی، ملااحمد (1375). عوائدالایام، قم، مرکز النشر المکتبه الاعلام الاسلامی.
-      نصر، سید حسین (۲۰۰۳)، سنت و مدرنیته. نیویورک: انتشارات دانشگاه کلمبیا.
-      نصر، سیدحسین (1383). معرفت و معنویت، ترجمه ان‌شاءالله رحمتی، تهران، دفتر پژوهش و نشر سهروردی.
-      نصر، سیدحسین (2001). گفت‌وگو با روزنامه زمان چاپ ترکیه، ترجمه منصوره حسینی و داود وفایی.
-      نوری، مختار (تابستان 1395). مفهوم عدالت در فلسفه سیاسی ارسطو و جان رالز، مجله اطلاعات سیاسی اقتصادی، شماره 304.
 
-   Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage publications.
-   Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage publications.
-   Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education (8th ed.). Routledge.