مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

الزامات حقوقی حاکم بر مناظرات انتخاباتی ریاست جمهوری با تأکید بر اندیشه‌های آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق عمومی، گروه حقوق، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
2 دانشیار، گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه حقوق بین‌الملل، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
چکیده
امروزه یکی از بهترین ابزارهای مؤثر تبلیغات انتخاباتی ریاست جمهوری از منظر عموم مردم، برگزاری جلسات مناظرات انتخاباتی است که از سال 1388 تا 1403 در طی 5 انتخابات ریاست جمهوری، برقرار بوده است. هرکدام از نامزدها با استفاده از حق بر تبلیغات سالم و آزادی بیان، می‌توانند با حضور در مناظره، به طرح بحث و نظریه و نقدِ سازنده و منصفانه نسبت به پیشنهادهای دیگر نامزدها بپردازند. با توجه به سؤال اصلی مبنی بر اینکه «الزامات حقوقی حاکم بر مناظرات انتخاباتی از منظر آیت­الله خامنه­ای چیست؟» به تحلیل گزاره‌های موجود با روش توصیفی- تحلیلی می‌پردازیم. اساساً نامزدی می‌تواند حائز اکثریت مطلق آرا باشد که با حضور در مناظره، در چهارچوب قوانین و مقررات کشور و با اعمال نظارت مؤثر بر جلسات مناظرات توسط نهادهای ذی‌ربط، به ارائه برنامه‌ها و عملکردهای آینده خود پرداخته و راجع به مسائل مختلف ملی و بین‌المللی، راه‌حل‌های راهبردی و اساسی را متناسب با وضع موجود، پیشنهاد بدهد. با ملاحظه بندهای (5) و (8) سیاست‌های کلی انتخابات ابلاغی 1395 و همچنین بررسی محتوایی در بیانات آیت­الله خامنه­ای، مجموعه‌ای از بایدها و نبایدهای حقوقیِ مختص مناظرات احصا شده که نامزدها و نهادهای مرتبط باید بدان عمل نمایند و در صورت نقض و یا ارتکاب برخی جرائم انتخاباتی، علاوه بر تضییع حق‌الناس، آرای مردم نیز منحرف گردیده و دستگاه قضایی نیز باید با نظارت دقیق و مؤثر، نسبت به فعل و یا ترک فعل، اقدام قانونی خود را انجام بدهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


فهرست منابع:
-      قرآن کریم
-      ابن‌منظور، ابوالفضل جمال‌الدین محمدبن مکرم، (1405) هـ. ق، «لسان‌العرب»، قم: نشر ادب، جلد پنجم.
-      بنی‌یعقوب، جواد، (1388)، «فرهنگ واژگان و اصطلاحات حقوقی، سیاسی، اداری»، تهران: انتشارات جنگل، چاپ دوم، جلد اول.
-      بهشتی، شهید سید محمد، (1381)، «آزادی، هرج‌ومرج،‌ زورمداری»، تهران: بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید آیت‌الله دکتر بهشتی، نشر بقعه.
-      حجتی، سید رضا، (۱۳۹۰)، «گفتمان مناظره‌ای، بررسی سازوکارها و ساختار گفتمانی مناظره‌های تلویزیونی»، تهران: نشر ساقی، چاپ اول.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (29/03/1388)، بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (07/04/1400)، بیانات در دیدار رئیس و مسئولان قوه قضائیه.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (06/03/1400)، بیانات در ارتباط تصویری با نمایندگان مجلس شورای اسلامی.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (12/02/1400)، سخنرانی تلویزیونی خطاب به ملت ایران.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (14/03/1400)، سخنرانی تلویزیونی به مناسبت سی‌ودومین سالگرد رحلت امام خمینی(ره).
-      خامنه‌ای، سیدعلی (30/10/1394)، بیانات در دیدار متصدیان برگزاری انتخابات.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (16/11/1381)، پاسخ به نامه جمعی از دانش‌آموختگان و پژوهشگران حوزه علمیه در مورد کرسی‌های نظریه‌پردازی.
-      دارابی، علی (1388)، «رفتار انتخاباتی در ایران (الگوها و نظریه‌ها)»، تهران: انتشارات سروش، چاپ پنجم.
-      دشتی، محمد، (1392)، «سایه سنگین اقتصاد و سیاست بر فرهنگ و ارتباطات؛ نیم‌رخ مناظره‌های انتخاباتی 92»، ماهنامه مدیریت ارتباطات، شماره 38.
-      دهخدا، علی‌اکبر (1377)، «لغت‌نامه»، زیر نظر دکتر معین و دکتر شهیدی، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، چاپ دوم از دوره جدید.
-      راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین‌بن‌محمد، (1390)، «المفردات فی غریب القرآن»، قم: دفتر نشر نوید اسلام، چاپ سوم.
-      رزمجو، حسین، (1370)، «انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی»، مشهد: مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، چاپ اول.
-      سعیدی، زهرا (1393)، «بررسی تأثیرات مناظره‌های تلویزیونی در انتخابات دهم و یازدهم ریاست جمهوری (مطالعه موردی شهر تهران)»، فصلنامه مطالعات انتخابات، سال 3، شماره 7 و 8، صص 105-127
-      سید باقری، سید کاظم (1397)، «حق مشارکت شهروندان و آزادی سیاسی با تأکید بر قرآن کریم»، پژوهش‌های سیاست اسلامی، سال 6، شماره 14، صص. 41-65
-      علی‌محمدی، محبوبه (1392)، «آموزه‌های اسلامی مناظره و چگونگی کاربرد آن در مناظره‌های انتخاباتی»، تهران: انتشارات و اطلاع‌رسانی مرکز پژوهش و سنجش افکار صداوسیما.
-      عمید، حسن، (1389)، «فرهنگ فارسی»، تهران: انتشارات راه رشد، چاپ اول.
-      کاتوزیان، ناصر (1376)، «قواعد عمومی قراردادها»، ج ۱، تهران: نشر یلدا، چاپ دوم.
-      مظفر، محمدرضا، (1388) هـ. ق، «المنطق»، قم: انتشارات جامعه مدرسین قم، جلد اول.
-      منصوری، محمدرضا، (1390)، «حکایات و مناظرات»، قم: انتشارات طوبای محبت، چاپ اول.
-      نحوی، سید سیف‌الله (1394)، «احکام انتخابات»، قم: نشر بهار دل‌ها.
 
پایان‌نامه‌ها
-      مالمیر، محمد، (1389)، «بررسی و تحلیل گفتمان مناظره‌ای در نامه‌های نهج‌البلاغه»، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد، همدان: دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بوعلی سینا.
 
 
مقاله‌ها
-      اسماعیلی، محسن؛ حبیب‌نژاد، سید احمد (1395)، «مبانی فقهی حقوقی لزوم عمل به وعده‌های انتخاباتی و مقابله با وعده‌های دروغین» دوره 47، شماره 1، صص 150-135.
-      باقری خوزانی، محمدحسن؛ عطریان، فرامرز؛ مسعود، غلامحسین (1402)، «واکاوی شاخصه‌های تضمین شفافیت در انتخابات ریاست جمهوری (مطالعه ابعاد ناظر به نامزدهای انتخاباتی)»، فصلنامه دانش حقوق عمومی، دوره 12، شماره 41، صفحه 127-150.
-      حبیب‌نژاد، سید احمد؛ عامری، زهرا (1400)، «مطالعه تطبیقی نظام حقوقی حاکم بر ممنوعیت مداخله بیگانگان در انتخابات (با نگاهی به ایران)»، فصلنامه دانش حقوق عمومی، سال 10، زمستان 1400، شماره 34، صص 133- 160.
-      حبیب‌نژاد، سید احمد؛ داوودی، حدیثه (1397)، «الگوی تبلیغات انتخاباتی ایران در پرتو مؤلفه‌های تبلیغات انتخاباتی شایسته»، فصلنامه دانش حقوق عمومی، سال هفتم، شماره 20، صص 71- 91.
-      راعی، مسعود؛ عطریان، فرامرز (1391)، «حاکمیت قانون و احکام حکومتی در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران»، حکومت اسلامی، سال (17)، شماره 1 (پیاپی 63)، صص 146-123.
-      صابریان، علیرضا (1386)، «مشارکت سیاسی در نظام اسلامی؛ حق یا تکلیف؟»، فصلنامه دین و سیاست، شماره 13-14، صص. 79-103.
-      مجتبی‌زاده، علی (1402)، «بایسته‌ها و نبایسته‌های رقابت‌های انتخاباتی»، نشریه پاسخ، شماره 32، صص 66-47.
-      نجفی، محمدجواد؛ مفتح، محمدهادی؛ موحدی ساوجی، محمدحسن (1394)، «حق انتقاد از منظر قرآن و سنّت»، مجله قرآن، فقه و حقوق اسلامی، سال دوم، شماره 3، صص 170-149.
 
قوانین و اسناد حقوقی
-      قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1368
-      سیاست‌های کلی انتخابات ابلاغی مورخ 1395 توسط آیت‌الله خامنه‌ای
-      قانون انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران مصوب 1364 مجلس شورای اسلامی
-      قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مجلس شورای اسلامی
-      «تعریف، معیارها و شرایط لازم برای تشخیص رجل سیاسی، مذهبی و مدیر و مدبّر بودن نامزدهای ریاست جمهوری» مصوب 1400 شورای نگهبان
-      «ضوابط و چهارچوب‌های تولید برنامه‌های تبلیغات قانونی نامزدهای چهاردهمین دوره ریاست جمهوری» مصوب ستاد انتخابات رسانه ملی در سال 1403
-      اعلامیه جهانی حقوق بشر مصوب 1948 میلادی
 
پایگاه‌های اطلاع‌رسانی
-      دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله‌ خامنه‌ای  به آدرس:               www.farsi.khamenei.ir