مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

جایگاه بریکس در سیاست خارجی گفتمان انقلاب اسلامی ایران؛ چالش‌ها و ضرورت‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، گروه علوم سیاسی، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق، دانشگاه جامع امام حسین، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
چکیده
بریکس نام گروهی از کشورها به رهبری قدرت‌های اقتصادی برزیل، روسیه، هند، چین و آفریقای جنوبی نوظهور است. یکی از موضوعات مهم در خصوص بریکس، نقش و جایگاه آن در سیاست خارجی گفتمان انقلاب اسلامی ایران است؛ اینکه نقش و جایگاه بریکس در سیاست خارجی گفتمان اسلامی ایران و چالش‌ها و ضرورت‌های همکاری ایران با بریکس چیست؟ این مقاله توصیفی تحلیلی است و با استفاده از روش کتابخانه‌ای به بررسی سؤال مورد اشاره پرداخته است. یافته‌ها بر این امر دلالت دارد که افزایش قدرت مانور در صحنه جهانی با توجه به بروز و ظهور چندجانبه گرایی جهت جلوگیری از اجماع جهانی علیه منافع و امنیت ملی کشور امکان همگرایی با قدرت‌های رقیب قدرت هژمون، نیاز قدرت‌های نوظهور اقتصادی به انرژی و بازار و حوزه نفوذ ایران در کشورهای آسیای میانه و قفقاز، موقعیت ویژه ژئوپلیتیکی ایران به‌عنوان نقطه تلاقی آسیای غربی، قفقاز و آسیای مرکزی و آسیای جنوبی و خاورمیانه و اروپا از مهم‌ترین دلایلی اهمیت جایگاه بریکس در سیاست خارجی گفتمان اسلامی ایران است. ایران برای استفاده از ظرفیت‌های بریکس به‌عنوان یکی از نهادهای نوظهور بین‌المللی که در راستای گذار از نظام تک‌قطبی به نظام چندقطبی سیاسی و اقتصادی نیازمند رشد اقتصادی و تولید است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-      احمدی، حسین؛ ریاضی، مهدی (1402). «آینده گروه بریکس و تأثیر راهبردی آن بر نظم پولی و مالی جهان»، مجله اقتصاد دفاع، دوره 29، شماره 1، 164-135.
-      ایزدی، جهانبخش؛ مطهری خوشینانی، مصطفی (1394). «ائتلاف ناتمام بریکس و نسبت آن با جمهوری اسلامی ایران»، پژوهشنامه روابط بین‌الملل، دوره 31، شماره 8، 68-41.
-      حیدری، محمد؛ انعامی علمداری، سهراب (1391). «دیپلماسی اقتصادی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه علوم سیاسی، دوره 20، شماره 8، 41-35.
-      خردمندان، آرزو؛ جلال­پور، شیوا؛ شهابی، روح­اله؛ یوسفی، بهرام (1399). «عضویت جمهوری اسلامی در بریکس؛ محدودیت‌ها و فرصت‌ها»، مجله جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، دوره 10، شماره 4، 118-107.
-      خلفی، جعفر؛ فیضی، فاضلی (1398). «جایگاه گروه بریکس در روابط شمال و جنوب»، مجله پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی، دوره 38، شماره 1، 273-291.
-      دانش­نیا، فرهاد (1391). «دیپلماسی اقتصادی و سیاست خارجی توسعه‌گرا- ابزارهای راهبر توسعه‌ای جمهوری اسلامی ایران در اقتصاد جهانی»، فصلنامه مطالعات راهبردی جهانی شدن، دوره 3، شماره 6، 70-69.
-      دلاور، حسین؛ اسلامی، محسن؛ موسوی شفایی، سید مسعود (1401). «موازنه‌سازی نرم چینی و مشارکت اقتصادی در بریکس»، مجله پژوهش‌نامه ایرانی سیاست بین‌الملل، دوره 21، ش 1، 167-144.
-      دهشیری، محمد رضا؛ بهرامی، زهرا (1394). «نگاه استراتژیک چین به بریکس»، مجله مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، دوره 89، شماره 1، 33-64.
-      دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال؛ دامن پاک جامی، مرتضی (1394). «جایگاه دیپلماسی اقتصادی در سیاست خارجی دولت یازدهم»، فصلنامه سیاست خارجی، دوره 29، شماره 1، 10-29.
-      زمانی، ناصر (1392). «چشم‌انداز اقتصادی- سیاسی بریکس»، فصلنامه سیاست خارجی، دوره 27، شماره 1، 131- 123.
-      سعیدی، رضا؛ سعیدی، خلیل؛ دهقانی، علی (۱۳۹۳)، «امکان‌سنجی ایجاد موافقت‌نامه تجارت ترجیحی ایران با کشورهای گروه بریکس»، فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، دوره 22، شماره 69: 130-107
-      سلیمان­پور، هادی؛ مولایی، عباداله (1392). «قدرت‌های نوظهور در دوران گذار نظام بین‌الملل»، فصلنامه روابط خارجی، دوره 5، شماره 1، 25-10.
-      سمیعی نسب، مصطفی (1393). «دیپلماسی اقتصادی، راهبرد مقابله با تحریم‌های اقتصادی در منظومه اقتصاد مقاومتی»، فصلنامه آفاق امنیت، دوره 25، شماره 7،         137-115.
-      ســیمبر، رضــا؛ بهرامی مقــدم، ســجاد (1393)، «مخاطــرات رشــد در سیاســت بین‌الملل»، نشریه سیاســت جهانــی، دوره 3، شماره 1، 7-41.
-      شاکری­فر، الناز (1401). «بررسی روابط تجاری، سیاسی و فرهنگی دوجانبه منطقه‌ای بین ایران و بلوک نوظهور بریکس قبل و بعد از تشکیل بلوک تا پایان سال 2018»، سومین کنفرانس ملی مدیریت، اقتصاد و علوم اسلامی، تهران، 302-288.
-   شیرخانی، محمدعلی و همکاران (1393). «موازنه نرم؛ بریکس و چالش برتری آمریکا». پژوهشنامه علوم سیاسی، دوره 9، شماره 9، 159-150
-      فاطمی نژاد، احمد و همکاران (1394). «نوظهور نسبت به نظام تک‌قطبی- همراهی یا موازنه­گری بامطالعه کشورهای بریکس»، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی، دوره 23، شماره 3، 59-45.
-      محفوظی موسوی، سید حسن (1402). «ابزارهای مالی جدید بریکس در خدمت اقتصاد ایران»، مجله تازه‌های اقتصاد، دوره 107، شماره 1، 65-59.
-      مرزبانی، فروزان؛ پلونده، حسین (1399). «چشم‌انداز عضویت ایران در بریکس و تحلیل ظرفیت‌های آن در آینده مناسبات دو طرف»، مجله پژوهش ملل، دوره 61، شماره 1،   7-29.
-      منصوری، میلاد؛ حیدرپور، ماشاالله؛ ترابی، محمد (1401)، «تحلیل افتراق توسعه اقتصادی قدرت‌های نوظهور اقتصادی (بریکس)، با نظریه روستو»، مجله سیاست پژوهی ایرانی، دوره 33، شماره 1، 7-26.
-   میرترابی، سعید؛ فلاح، مهرداد (1402). «شکل‌گیری نظم جدید اقتصاد جهان در بریکس»، مجله تازه‌های اقتصاد، دوره 178، شماره 1، 54-52
-      واعظی، محمود و همکاران (1393). «راهبرد سیاست خارجی برای ارتقای جایگاه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران»، چاپ اول، تهران، انتشارات واحد اتاق بازرگانی صنایع، معادن و کشاورزی تهران.
-      ولی­زاده، اکبر؛ هوشی سادات، سید محمد (1392). « ژئوپلیتیک انرژی بریکس و جایگاه ایران»، مجله سیاست، دوره 26، شماره 1، 99-120.
 
-   Cattaneo, O; Gereffi, G & Staritz, C. (2022). Global Value Chains in a Postcrisis World A Development Perspective, 1nd Edition, Washington, Publisher Washington D C the World Bank.
-   Desai, R. M. & Vreeland, J. (2014). »What the New Bank of BRICS is bout«, Accesebel in http://www.brookings.edu/research/opinions/1101112102-new-bankbrics-desai.
-   Guldogan, Diyar. (2025). No chance for BRICS countries to replace US dollar: Trump If they do, they will face 100% tariffs, US president threatens, https://www.aa.com.tr/en.
-   Kali, R. & Reyes, J. (2007). »The architecture of globalization a network approach to international economic integration«, Journal of International Business Studies, 38(4): 595-620.
-   Lavelle. D. (2013). »BRICS to re-rate the world Special to the BRICS Post«, Accessible in http://thebricspost.com.
-   Lukyanov, F. (2013). »What holds the BRICS together, Special to The BRICS Post«, Accessible in http://thebricspost.com.
-   Mancheri, N. & Shantanu, N. (2011). »The BRICS and the Future of Global Order«, Journal of EFSAS, 2(9): 58-93.
-   Ministry of External Relations of Brazil (2015), Treaty for the Establishment of a BRICS Contingent Reserve Arrangement- Fortaleza, July 15, Art. 2(a), http://brics.itamaraty.gov.br/media2/press-releases/220-treaty-for-theestablishment-of-a-brics
-   Nader, A. (2015). »The Days After a Deal with Iran Continuity and Change in Iranian Foreign Policy«, Journal of Rand Corporation, 19(23): 41-45.
-   Naidu, S. (2011). China–South Africa Relations in the Context of BRICS, 1nd Edition, China- India, Publisher Springer.
-   Ramazani, R.K. (2013). Independence without Freedom IranIran's Foreign Policy, 1nd Edition, Charlottesville, University of Virginia Press.
-   Rauch, J. E & Trindade, V. (2002). »Ethnic Chinese networks in international trade«, Review of Economics and Statistics, 84(1): 116-130.
-   Smirnov, S. V., & Avdeeva, D. A. (2019). BRICS in the Global Economy. Business Cycles in BRICS.
-   Valizadeh, A. & Houshiasadat, S. M. (2013). »Iran and the brics the enrgy factor«, Iranian review of foreign affairs, 3(23): 165-190.
-   Vasiliev, S; Movchan, A; Topychkanov, P & Gabuev, A. (2019). »Why do Brazil- Russia- India and China need BRICS?«, Journal of Carnegie Moscow Center, 5(10): 9-28.