1
کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و مدیریت مالی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
2
استادیار مدیریت، دانشگاه امام حسین (ع)، دانشکده علوم اجتماعی و فرهنگی، تهران، ایران
3
کارشناسی ارشد رشته معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران
10.22034/irsj.2025.553255.1186
چکیده
نظام اقتصادی یکی از پایههای اصلی نظام اجتماعی است و آیتالله خامنهای از اوایل دهه ۱۳۸۰ بهطور ویژه بر نقش مردم در اقتصاد و ضرورت تحقق اقتصاد مقاومتی تأکید کردهاند. در شرایط کنونی که کشور با تحریمهای گسترده و محدودیتهای اقتصادی روبهرو است، اتکا به ظرفیتهای مردمی و تقویت تولید داخلی اهمیتی دوچندان یافته است. ازاینرو، بهرهگیری از مشارکت مردم در فرایندهای اقتصادی بهعنوان یکی از محورهای اساسی بیانات ایشان، مبنای این پژوهش قرار گرفته است. هدف پژوهش، شناسایی راهبردها و ظرفیتهای مشارکت مردم در اقتصاد بر اساس اندیشههای آیتالله خامنهای است. بدین منظور از روش تحلیل مضمون اکتشافی استفاده شد و سخنرانیها و بیانات ایشان با بهرهگیری از تحلیل محتوای کیفی استقرایی در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی مورد بررسی قرار گرفت. یافتهها نشان میدهد که مشارکت اقتصادی مردم از منظر آیتالله خامنهای یک رویکرد چندبعدی و نظاممند است و تحقق آن نیازمند بازآرایی نقش مردم و دولت در عرصههای اقتصادی است. نتایج پژوهش در قالب چند محور اصلی قابل تبیین است: تقویت بخش خصوصی، بازنگری و اصلاح سیاستها و رویکردهای دولت نسبت به مشارکت مردم، تنوعبخشی به عرصههای مشارکت اقتصادی، تبیین نقشها و بایستههای فردی شهروندان، بازتعریف وظایف دولت در مشارکت اقتصادی، بهبود مداخلات فرابخشی و راهبردی دولت و ارتقای مداخلات بخشی در حوزه اقتصاد. بر این اساس، بیانات آیتالله خامنهای نقشه راهی برای مردمیسازی اقتصاد و افزایش تابآوری اقتصادی کشور ارائه میکند.
