مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

تحلیل جنگ شناختی و تقابل فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (سیاست‌های فرهنگی ـ تقابلی با جنگ شناختی بر اساس نظرگاه آیت‌الله خامنه‌ای)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
محمود کشاورز
استادیار گروه آموزشی انقلاب اسلامی دانشگاه معارف اسلامی قم، قم، ایران.
10.22034/irsj.2025.493766.1085
چکیده
در عصر حاضر، پدیده جنگ شناختی به‌عنوان یک نبرد نوین و پیچیده، با هدف دست‌کاری ادراکات و باورها، به مهم‌ترین تهدید در عرصه فرهنگی ـ اعتقادی جوامعی چون جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است. این پژوهش با هدف تبیین وضعیت جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با جنگ شناختی دشمن در عرصه فرهنگی و ارائه سیاست‌های مقابله‌ای مؤثر بر اساس نظر آیت‌الله خامنه‌ای انجام گرفته است. مطالعه حاضر از رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون بهره برده است. جامعه پژوهش شامل کلیه بیانات آیت‌الله خامنه‌ای از اسفند 1397 تا پایان 1402 بود که با نمونه‌گیری هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری، مورد تحلیل قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد دشمن در جنگ شناختی و در عرصه  فرهنگی از سه راهبرد اصلی تحریف هویت اسلامی ـ ایرانی، ترویج سبک زندگی غربی و تضعیف نهاد خانواده استفاده می‌کند. در مقابل، مهم‌ترین راهکارهای مقابله‌ای شامل تقویت ایمان و امید، خودسازی و بصیرت، نظام‌سازی فرهنگی، استحکام خانواده و تقویت جهاد تبیین و سازمان‌دهی نهادهای مردمی در راستای کنشگری متناسب است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که مقابله مؤثر با جنگ شناختی فرهنگی نیازمند رویکردی جامع و فعال است که بر تقویت نقاط قوت، بهره‌برداری از فرصت‌ها و رفع هوشمندانه نقاط ضعف تمرکز دارد. لزوم فعال‌سازی و سازمان‌دهی جهاد تبیین، تقویت و ارتقای سرمایه اجتماعی، استحکام‌بخشی به نهاد خانواده، ارتقای بصیرت و خودسازی فردی و جمعی و حمایت از ساختارها و ظرفیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای داخلی ازجمله پیشنهادات عملی این تحقیق برای سیاست‌گذاران فرهنگی کشور محسوب می‌شود.
کلیدواژه‌ها
جنگ شناختی
عرصه فرهنگی
منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای
تحلیل مضمون
سیاست‌های مقابله‌ای

موضوعات