مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

بررسی ارکان هویت روحانیت در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه علوم اجتماعی اسلامی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه باقرالعلوم (ع)، قم، ایران
چکیده
این مقاله با هدف تبیین و تحلیل ارکان هویت روحانیت از منظر آیت‌الله خامنه‌ای، به بررسی ابعاد هویتی این قشر مؤثر در جامعه اسلامی می‌پردازد. پژوهش حاضر با بهر‌ه‌گیری از روش تحلیل مضمون و با بررسی اصل «حاکمیت توحید»، سه رکن اصلی هویت روحانیت شامل «فقاهت»، «اخلاق» و «کنشگری اجتماعی» را مورد بازخوانی و بررسی قرار می‌دهد. بر اساس تحلیل مضمون سه ‌مرحله‌ای و پس از استخراج مضامین پایه و سازمان‌دهنده، یافته‌های تحقیق مبتنی بر مضمون فراگیر به‌دست‌آمده، نشان می‌دهد که روحانیت در تداوم حرکت انبیا باید در راستای حاکمیت توحید گام بردارد. در این دیدگاه، فقاهت در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای، به معنای فهم عمیق دین در راستای حل مسائل جامعه اسلامی است. اخلاق اسلامی نیز در این دیدگاه، نه صرفاً مجموعه‌ای از فضائل فردی، بلکه نیرویی محرکه در میدان مبارزه با طاغوت و شرک و زمینه‌ساز تحول فردی و اجتماعی تلقی می‌شود. همچنین، کنشگری اجتماعی به‌عنوان یکی از ارکان هویت روحانیت، بیانگر نقش فعال و مؤثر این قشر در عرصه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی جامعه است. این پژوهش، چارچوبی‌جامع برای بازتعریف نقش روحانیت در عصر حاضر ارائه می‌دهد که می‌تواند مبنای برنامه‌ریزی‌های فرهنگی و تربیتی در نظام‌های تربیتی به‌ویژه حوزه‌های علمیه قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

-      قرآن
-      جهامی، جیرار (1998 م). موسوعة مصطلحات الفلسفة عند العرب. محل نشر بیروت: انتشارات: مکتبة لبنان ناشرون.
-      حسن، عباس (1367 ه.ش). النحو الوافی مع ربطه بالأسالیب الرفیعة و الحیاة اللغویة المتجددة، 4 جلد، چ 2. تهران: ناصر خسرو.
-      خامنه‌ای، سیدعلی (1400). روح توحید نفی عبودیت غیرخدا. قم، پژوهشکده باقرالعلوم،
-      خامنه‌ای، سیدعلی، (سال نشر: بی‌تا). حوزه و روحانیت. قم: موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای.
-      خامنه‌ای، سیدعلی  (1398ش). بیان قرآن: تفسیر سوره برائت. تهران: مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی (انتشارات انقلاب اسلامی).
-      خامنه‌ای، سید علی (1368-1404). بیانات از سال‌های 1368 الی 1404.
-      خمینی، روح‏الله (1387 ش). وصیت‌نامه سیاسی - الهی امام خمینی (ره). چ 18. تهران: عروج.
-      خمینی، روح‏الله (1389). صحیفه امام. ج 22، چ 5، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-      خمینی، سید روح‌الله (1421 ق). کتاب البیع. چ 1. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).
-      خمینی، سیدروح‌الله، (1378). جهاد اکبر. چ 9. قم: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).
-      خمینی، سیدروح‏الله، (بی‌تا). ولایت‌فقیه و حکومت اسلامی. چ 1. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
-      شولتز، دوان (1377). نظریه‌های شخصیت. تهران. نشر ارسباران
-      طباطبایی، سیدمحمد حسین، (1390 ق). المیزان فی تفسیر القرآن، 20 ج، چ 2. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
-      طباطبایی، محمدحسین (1404 ق)، بدایه الحکمه. قم، جامعه مدرسین موسسه نشر اسلامی
-      طباطبایی، محمدحسین (1416 ق). نهایة الحکمة، ج 1، چ 12. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم.
-      عابدی جعفری، حسن. تسلیمی، محمدسعید. فقیهی، ابوالحسن. و شیخ زاده، محمد. (1390). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفیاندیشه مدیریت راهبردی، 5 (2)، 144-151.
-      عالم زاده، محمد (1387). راه و رسم طلبگی، ج 1، چ 1. مکان نشر: قم: انتشارات ولاء منتظر (عج).
-      علی امیدیان، مرتضی، (بی‌تا). هویت از دیدگاه روان‌شناسی. بی‌جا: بی‌نا.
-      فواد افرام، بستانی، (بی‌تا)،  فرهنگ ابجدی الفبایی عربی فارسی. بی‌جا، بی‌نا
-      فیست جس، جی گریگوری. فیست، رابرتس تامی آن (1400). نظریه‌های شخصیت. تهران. نشر روان.
-      قاسمی حمید (1400). مرجع پژوهش، ویراست نوزدهم، تهران: انتشارات اندیشه آرا.
-      مفید، محمد بن محمد (1413 ق). الاختصاص. مصحح: علی اکبر غفاری و محمود محرمی زرندی. چ 1. قم: الموتمر العالمی لالفیة الشیخ المفید.
 
-   King, N. & Horrocks, C. (2010). Interviews in Qualitative Research. SAGE Publications.