مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

بررسی ارکان هویت روحانیت در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه علوم اجتماعی اسلامی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه باقرالعلوم (ع)، قم، ایران
10.22034/irsj.2025.540091.1166
چکیده
این مقاله با هدف تبیین و تحلیل ارکان هویت روحانیت از منظر آیت‌الله خامنه‌ای، به بررسی ابعاد هویتی این قشر مؤثر در جامعه اسلامی می‌پردازد. پژوهش حاضر با بهر‌ه‌گیری از روش تحلیل مضمون و با بررسی اصل «حاکمیت توحید»، سه رکن اصلی هویت روحانیت شامل «فقاهت»، «اخلاق» و «کنشگری اجتماعی» را مورد بازخوانی و بررسی قرار می‌دهد. بر اساس تحلیل مضمون سه ‌مرحله‌ای و پس از استخراج مضامین پایه و سازمان‌دهنده، یافته‌های تحقیق مبتنی بر مضمون فراگیر به‌دست‌آمده، نشان می‌دهد که روحانیت در تداوم حرکت انبیا باید در راستای حاکمیت توحید گام بردارد. در این دیدگاه، فقاهت در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای، به معنای فهم عمیق دین در راستای حل مسائل جامعه اسلامی است. اخلاق اسلامی نیز در این دیدگاه، نه صرفاً مجموعه‌ای از فضائل فردی، بلکه نیرویی محرکه در میدان مبارزه با طاغوت و شرک و زمینه‌ساز تحول فردی و اجتماعی تلقی می‌شود. همچنین، کنشگری اجتماعی به‌عنوان یکی از ارکان هویت روحانیت، بیانگر نقش فعال و مؤثر این قشر در عرصه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی جامعه است. این پژوهش، چارچوبی‌جامع برای بازتعریف نقش روحانیت در عصر حاضر ارائه می‌دهد که می‌تواند مبنای برنامه‌ریزی‌های فرهنگی و تربیتی در نظام‌های تربیتی به‌ویژه حوزه‌های علمیه قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات