مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

برگرفتن‌ها و وانهادن‌های انقلاب دینی نسبت به تجدّد سکولار (صورت‌بندی موضع غرب‌شناسانه آیت‌الله خامنه‌ای)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیارگروه فرهنگ پژوهی پژوهشکده فرهنگ و مطالعات اجتماعی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/irsj.2026.243511
چکیده
در این مقاله کوشش شده آراء و نظریات آیت‌الله خامنه‌ای درباره نسبتِ نظری و عملیِ عالَم انقلاب اسلامی با عالَم تجدّد، قاب‌بندی و تفسیر شود. برای حل این مسئله، ابتدا به رویکرد ایشان درباره ماهیت انقلاب و ماهیت تجدّد اشاره شده و استدلال گردیده که این دو واقعیت عینی و تاریخی، از دو نوع عقل و عالَم حکایت می‌کنند که ناسازگار هستند و انقلاب ایران، سویه متضاد با غایات تجدّدی دارد. آنگاه در بخش دوم، از مواجهه گزینشی و تجزیه‌ای آیت‌الله خامنه‌ای با تجدّد سخن به میان آمده و امکان و حدود اقتباس، مشخص شده است. در این پاره از مطالعه، سه قلمرو از یکدیگر تفکیک شده‌اند: فرهنگ تجدّدی که نمایانگر جاهلیت معاصر است، علوم طبیعیِ تجدّدی که مسئله ما با آن، زدودن سلطه است و علوم انسانیِ تجدّدی که به سبب مدخلیت ارزش‌ها در آن، شکاف‌های بنیادین و جوهری با آن داریم. در بخش پایانی مقاله نیز، به نظریه ولایت منفی پرداخته شده و اثبات شده که منظر غرب شناسانه آیت‌الله خامنه‌ای، حاکی از مرزبندی صریح با تجدّد و پرهیز از اختلاط و هضم‌شدگی است. در این مقاله، از روش تحلیل نظری و منطقیِ متن استفاده شده و در امتداد آن، درون‌مایه‌های معرفتی با یکدیگر مفصل‌بندی شده‌اند تا رهیافت غرب شناسانه آیت‌الله خامنه‌ای، ساختاربندی و روایت شود.
کلیدواژه‌ها