1
استاد، گروه علوم اجتماعی اسلامی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2
کارشناس ارشد اندیشه سیاسی اسلام، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22034/irsj.2026.243512
چکیده
ناسیونالیسم و ملیگرایی افراطی بهمثابه یکی از تهدیدات راهبردی در جامعه دینی، پیامدها و تبعات منفی زیادی را برای جوامع اسلامی به همراه داشته است؛ تا جایی که رهبران انقلاب اسلامی نسبت به تبعات مخرب آن برای امت اسلامی و علیالخصوص جامعه ایرانی هشدار دادند و همگان را به دوری از افراطگرایی قومی و مذهبی توصیه نمودند. در این میان، آیتالله خامنهای در بیانات، پیامها و سخنرانیهای خویش در مناسبتهای مختلف، ابعاد مختلفی از این پدیده را بررسی نمودهاند که میتواند نقشه راه جامعه اسلامی در برابر تهدید قومگرایی باشد. ازاینرو، مقاله حاضر تلاش دارد با بهرهگیری از روش تحلیلی-توصیفی و مطالعات کتابخانهای به این سؤال پاسخ دهد که؛ ناسیونالیسم در اندیشه و آراء آیتالله خامنهای دارای چه بار مفهومی است و پیامدها و راهبردهای مقابله با آن کدماند؟ مرجع این مقاله نیز مجموعه بیانات و سخنرانیهای آیتالله خامنهای است و برخی از یافتهها نشان میدهند که ایشان با ملیگرایی مثبت که مبتنی بر تقوا، ایمان و احساسات دینی است، موافق هستند و در نقطه مقابل، هرگونه فعالیتهای مرتبط با خون، نژاد و زبان که بسترساز ناسیونالیسم افراطی است را رد میکنند و اعتقاد دارند بسترهایی نظیر بیتدبیری سیاسی ملتهای اسلامی، روشنفکران وابسته و بیتوجهی نسبت به همبستگی اسلامی میتوانند تهدید ناسیونالیسم را چند برابر سازند. ازاینرو آیتالله خامنهای تأکید دارد باید از طریق بصیرت سیاسی، کثرتگرایی قومی، یکپارچگی ملی، بازگشت به اسلام و آموزههای دینی، تقویت عزت دینی و ملی به مهار گرایشهای ملیگرایی افراطی پرداخت.
جمشیدیها,غلامرضا و قربی,محمد جواد . (1404). بررسی مختصات ناسیونالیسم افراطی در جامعه دینی از منظر آیتالله خامنهای. مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی, 3(شماره ویژه), 121-154. doi: 10.22034/irsj.2026.243512
MLA
جمشیدیها,غلامرضا , و قربی,محمد جواد . "بررسی مختصات ناسیونالیسم افراطی در جامعه دینی از منظر آیتالله خامنهای", مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی, 3, شماره ویژه, 1404, 121-154. doi: 10.22034/irsj.2026.243512
HARVARD
جمشیدیها غلامرضا, قربی محمد جواد. (1404). 'بررسی مختصات ناسیونالیسم افراطی در جامعه دینی از منظر آیتالله خامنهای', مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی, 3(شماره ویژه), pp. 121-154. doi: 10.22034/irsj.2026.243512
CHICAGO
غلامرضا جمشیدیها و محمد جواد قربی, "بررسی مختصات ناسیونالیسم افراطی در جامعه دینی از منظر آیتالله خامنهای," مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی, 3 شماره ویژه (1404): 121-154, doi: 10.22034/irsj.2026.243512
VANCOUVER
جمشیدیها غلامرضا, قربی محمد جواد. بررسی مختصات ناسیونالیسم افراطی در جامعه دینی از منظر آیتالله خامنهای. مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی, 1404; 3(شماره ویژه): 121-154. doi: 10.22034/irsj.2026.243512
