مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

جمهوری اسلامی ایران و راهبرد حفظ و تقویت جهت‌گیری‌های ضداستعماری و ضدآمریکایی در جنبش‌ها و انقلاب‌های اسلامی و عربی (مطالعه موردی: انقلاب مصر در سال 2011 میلادی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری علوم سیاسی؛ گرایش جامعه‌شناسی سیاسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
10.22034/irsj.2026.243538
چکیده
پیروزی انقلاب اسلامی علاوه بر تقویت جهت‌گیری‌های ضدآمریکایی در ایران، انگیزه‌های ضداستبدادی و ضداستعماری در منطقه و به‌ویژه در بین جنبش‌ها و انقلاب‌های عربی و اسلامی را بیش از پیش افزایش داد. درواقع علاوه بر آثار و پیامدهای انتشار و صدور شعارهای ضداستعماریِ انقلاب ایران بر سایر کشورها و جوامع پیرامونی، جمهوری اسلامی در چهار دهه گذشته در تلاش بوده تا ضمن تبیین تجربیات ملّت ایران در مواجهه با آمریکا و قدرت‌های غربی، جهت‌گیری‌های ضداستعماری و ضدآمریکاییِ جنبش‌ها و انقلاب‌های اسلامی و عربی را حفظ و تقویت نماید. نمونه‌ای از این تلاش‌ها در جریان وقوع خیزش‌ها و انقلاب‌های پی‌درپی در کشورهای عربی و به‌ویژه در مواجهه با تحولات انقلاب مصر در سال 2011 میلادی روی داد. درواقع این پژوهش درصدد پاسخ به این سؤال است که جمهوری اسلامی چگونه در دوران پیش و پس از پیروزی انقلاب مصر، راهبرد حفظ و تقویت جهت‌گیری‌های ضداستعماری و ضدآمریکایی را دنبال کرده است؟ بررسی‌های این پژوهش نشان می‌دهد که چگونه هم‌زمان با آغاز تحولات انقلابی در مصر، مقامات جمهوری اسلامی در بالاترین سطح و در سخنرانی‌های متعددی تلاش کردند تا انگیزه‌ها و جهت‌گیری‌های ضداستعماری و ضدآمریکایی انقلاب را حفظ و تقویت نمایند. بر این اساس جمهوری اسلامی ضمن تأکید بر اهمیت موقعیت جغرافیایی و ژئوپلیتیکی خاص مصر در جهان اسلام، سوابق مبارزه با استبداد و استعمار در این کشور، روحیه آزادی‌خواهی مردم مصر و برجسته‌سازی نقش مصر در مبارزه علیه رژیم صهیونیستی تلاش کرد تا با ارائه تحلیل از ماهیت ضداستعماری انقلاب مصر، روشنگری نسبت به سیاست‌های تفرقه‌افکنانه‌ی دولت‌های غربی، هشدار نسبت به بازگشت به گذشته و ربوده شدن انقلاب توسط بیگانگان و جریان‌های نفوذی و غرب‌گرا، شناسایی گروه‌های مرجع و مؤثر در انقلاب (علما، نخبگان سیاسی و احزاب، جوانان، ارتش) و ارائه راهکار به آنان، دعوت به «نظام‌سازی» و «تمدن‌سازی اسلامی» در برابر تمدن غرب و خلق و بازتعریف مفاهیم (انگاره‌سازی)، جهت‌گیری‌های ضدآمریکایی و ضداستعماری را در انقلاب مصر تقویت نماید.
کلیدواژه‌ها