مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

اندیشه و نهضت ضد استعماری آیت‌الله سید عبدالحسین موسوی لاری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی و مدرس گروه معارف اسلامی، تهران، تهران.
10.22034/irsj.2026.243543
چکیده
بررسی و تحلیل اندیشه و نهضت ضد استعماری آیت‌الله سید عبدالحسین لاری، به‌عنوان یکی از رهبران برجسته دینی در عرصه سیاست بدون درک بنیان‌های فکری، اهداف و آرمان‌های و شرایط تاریخی، اجتماعی و سیاسی دوره حیات ایشان میسر نیست. وی در عصر حیات خود به ارائه اندیشه و عملکردی مبتنی بر دین با محوریت مذهب شیعه پرداخت و با نوآوری در دنیای معاصر، قبل از آنکه در سطح عمل سیاسی باشد در افق اندیشه، سیاسی گردید. وی با شناخت مبانی و روش اجتهادی و از سوی دیگر شناخت نیروهای درگیر در معارضات سیاسـی، در هنگامه‌ی عمـل، با قاطعیتی بی‌نظیر با تلفیق دین و سیاست، یکی از نهضت‌های تاریخ معاصـر را رقم زد. این مقاله درصدد پاسخ‌دهی به این سـؤال اساسـی اسـت کـه مهم‌ترین مؤلفه‌های اندیشه مبارزاتی (ضد استبدادی و استعماری) آیت‌الله لاری چه بود و این اندیشه چگونه در عملکرد اجتماعی و سیاسی و تشـکیل حکومتی اسلامی در منطقه جنوب ایران متجلی شد؟ این مقاله از نوع پژوهش کیفی و از نظر روش توصیفی-تحلیلی و فنون گردآوری کتابخانه‌ای می‌باشد. نتیجه حاصله از بررسی اینکه بر مبنای دیدگاه سید لاری، قدر متقین مسئولیت فقها در عصر غیبت کبری با نصب عام تشکیل حکومت اسلامی است که در رأس آن فقیه جامع‌الشرایط با اختیارات لازمه تحت عنوان «ولایت مطلقه فقیه» به اداره جامعه می‌پردازد. وی در عرصه عمل هم به‌عنوان ولی‌فقیه در قلمرو جنوب ایران با تشکیل حکومت، مبارزه با ظلم انگلیس استعمارگر و استبداد قاجار را با اعلام جهاد به منصه ظهور رسانید و برای بنای ساختار‌ها و نهادهای مورد نیاز برای اداره امورات جامعه در قلمرو استان فارس همت گماشت و به نظریه فقه سیاسی اسلام مصداقی عینی بخشد.
کلیدواژه‌ها