ارزیابی سفارت آمریکا در ایران از ساختار قدرت جمهوری اسلامی و آینده انقلاب اسلامی با تکیه بر اسناد لانه جاسوسی

باقری دولت آبادی, علی; دلاوری خوب, عادل; چراغی, فرشید

doi:10.22034/irsj.2026.558443.1190

ارزیابی سفارت آمریکا در ایران از ساختار قدرت جمهوری اسلامی و آینده انقلاب اسلامی با تکیه بر اسناد لانه جاسوسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علی باقری دولت آبادی ¹

عادل دلاوری خوب ²

فرشید چراغی ³

¹ استاد روابط بینالملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

² کارشناسی ارشد علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

³ دانش‌آموخته کارشناسی علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

10.22034/irsj.2026.558443.1190

چکیده

علیرغم گذشت بیش از چهار دهه از اشغال سفارت آمریکا و انتشار اسناد مربوطه و تأکیدات آیت‌الله خامنه‌ای در خصوص مطالعه این اسناد، شمار پژوهش‌های انجام شده در این خصوص بسیار اندک است. هدف پژوهش حاضر بررسی این اسناد و پاسخ به این سؤال است که آمریکا ساختار قدرت در ایران پس از انقلاب اسلامی را چگونه تحلیل میکرد و چه سیاستی را در این خصوص دنبال مینمود؟ بر اساس فرضیه مقاله، تحلیل مقامات آمریکا این بود که به دلیل کهولت و بیماری قلبی، امام خمینی ظرف مدت کوتاهی فوت خواهد کرد؛ لذا لازم است که جریان میانهرو که دیدگاهی هم‌راستا با غرب دارد در داخل ایران حمایت و روابط با آن تقویت شود. برای انجام پژوهش حاضر از روش اسنادی استفاده شده و دادههای لازم به شیوه هدفمند از اسناد لانه جاسوسی گرداوری شده است. طبق اسناد سفارت آمریکا، نوعی دوگانگی در رویکرد مقامات ایرانی نسبت به تداوم رابطه با آمریکا وجود داشته است. از آنجا که تودههای مردم و امام خمینی نگاه مثبتی به آمریکا نداشتهاند در این اسناد توصیه شده است از یکسو با تکیه بر مجموعهای از اقدامات، افکار عمومی ایرانیان تغییر پیدا کند و از سوی دیگر موضع جریانات سیاسی میانهرو که موافق تداوم روابط هستند تقویت گردد. برای این منظور شکل دادن شبکه ارتباطی بازرگانی، بازسازی شبکه اطلاعاتی در ایران و تداوم همکاریهای نظامی پیشنهاد شده است. علیرغم اینکه مقامات آمریکایی تصور میکردند درک کاملی از ساختار قدرت در ایران دارند اما از پیشبینی صحیح تحولات سیاسی و آینده انقلاب ناتوان بودند. آن‌ها نتوانستند پیامدهای اشغال سفارت آمریکا را پیشبینی کنند و با پذیرش شاه در آمریکا زمینه استعفا و سقوط دولت موقت و قطع کامل روابط را فراهم ساختند.

کلیدواژه‌ها

اسناد لانه جاسوسی

آمریکا

دولت موقت

بازرگان

امام خمینی (ره)

موضوعات