1
استادیار علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
2
دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3
استادیار دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران.
10.22034/irsj.2026.545257.1177
چکیده
طرح‌واره راهبردی مرکب از عناصر و اجزایی است که در ترکیب با یکدیگر فرایند و مراحل اجرا، نظارت و ارزیابی یک برنامه را مشخص می‌کنند. استقرار امنیت یکی از مهم‌ترین وظایف و برنامه‌های نظام‌های سیاسی است. طرح‌واره‌ی راهبردی امنیت، عناصر، مراحل، لوازم و مسیر استقرار و پایدارسازی را در سطح کلان اجتماعی و ملی مشخص می‌کند. چهار دسته عوامل زمینه‌ای، محدودکننده، تقویت‌کننده و محوری و دو مقوله راهبردها و پیامدها اجزای اصلی این طرح‌واره به شمار می‌روند. عوامل زمینه‌ای در حکم شروط لازم برای ایجاد امنیت هستند، عواملی است که زمینه‌ساز و بسترساز برای پیدایش و تداوم امنیت هستند. عوامل تقویت‌کننده، عواملی است که به تقویت و تعمیق امنیت در گستره یا محیط مورد نظر از سطح محلی تا جهانی می‌انجامد. عوامل محدودکننده، موانعی است که بر سر راه استقرار و پایداری امنیت قرار دارد. این عوامل بسیارند. عوامل محوری، در حکم شروط کافی برای پیدایش امنیت هستند. به عبارتی نقش مهم و محوری در پیدایش و استقرار امنیت دارند و غیاب آن‌ها حتی با وجود دیگر عوامل و عناصر مانع پیدایش و استقرار و پایداری امنیت می‌شود. راهبردها، مجموعه تدابیر و اقداماتی است که برای استقرار و پایدارسازی امنیت به کار بسته می‌شوند. پیامدها را در حکم اهداف غایی امنیت می‌توان در نظر گرفت و عبارت است از نتایج و آثاری که انتظار می‌رود برای مراجع امنیت حاصل شود. در این پژوهش تلاش شده است تا بر اساس این روایت از طرح‌واره راهبردی امنیت، ضمن طرح مباحث بنیادی در مورد امنیت، عناصر و اجزای طرح‌واره امنیت در دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای تبیین و مقوله‌سازی شود. در دیدگاه ایشان امنیت یک امر واقعی است که در عرصه اجرا و عمل نمایان می‌شود. مهم‌ترین وظیفه در نظام اسلامی ایجاد و استقرار امنیت توسط قوای نظامی، انتظامی، قضایی، تبلیغی و امنیتی این نظام است. عناصر این طرح‌واره، راهبردهای رسیدن به وضعیت مطلوب در این نظام که ایجاد جامعه‌ی اسلامی برخوردار پیشرفت و رفاه و زیست طیبه بر اساس آموزه‌های اسلامی است را از دیدگاه ایشان برجسته می‌سازد.
