2
دانشیار گروه اقتصاد پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، قم، ایران.
10.22034/irsj.2026.534494.1175
چکیده
پژوهش حاضر با هدف تبیین جامع وظایف دولت اسلامی از منظر آیت‌الله خامنه‌ای با تأکید بر وظایف اقتصادی انجام شده است. این مطالعه به دنبال استخراج، طبقه‌بندی و ارائه یک چارچوب منسجم از وظایف، حدود و ویژگی‌های دخالت دولت در حوزه اقتصادی بر اساس بیانات ایشان است. این پژوهش از نوع مطالعات کیفی بوده و از روش تحلیل مضمون به عنوان ابزار اصلی تحلیل داده‌ها بهره گرفته است. به طور خاص، دیدگاه شبکه مضامین (شامل مضامین پایه، سازمان‌دهنده و فراگیر) به منظور سازماندهی سلسله‌مراتبی مفاهیم و الگوها مورد استفاده قرار گرفته است. داده‌های پژوهش شامل مجموعه بیانات آیت‌الله خامنه‌ای از سال ۱۳63 تا ۱۴۰۳ است که از طریق پایگاه‌های رسمی ایشان گردآوری و با رویکردهای استقرایی (مبتنی بر داده) و قیاسی (مبتنی بر نظریه) تحلیل شده‌اند. نتایج تحلیل مضمون نشان می‌دهد که نقش دولت در اقتصاد از منظر آیت‌الله خامنه‌ای، چندوجهی، پویا و جامع بوده و فراتر از یک مکتب اقتصادی خاص است. این نقش شامل وظایفی نظیر ایجاد جامعه اسلامی، تربیت دینی، اجرای عدالت، تأمین آزادی، گسترش علم و دانایی، مبارزه با مفاسد اقتصادی می‌شود. مضامین استخراج شده یک الگوی ساختارمند از حضور و عملکرد دولت را در ابعاد مختلف اقتصادی ترسیم می‌کند که به طور خلاصه می‌توان این‌گونه از آن یاد کرد: دولت باید نقش مکمل را برای فعالیت‌های اقتصادی مردم بازی کند، بدین‌صورت که در آن بخش از فعالیت‌های اقتصادی که مردم می‌خواهند و می‌توانند انجام دهند، دولت نقش هدایت، نظارت، حمایت، توان‌بخشی، زمینه‌سازی و رفع نواقص، موانع و انحرافات و فسادها و کج‌روی‌ها را بر عهده دارد و در غیر این موارد باید خود تصدی آن فعالیت را به عهده گیرد. این پژوهش با ارائه یک چارچوب نظری منسجم و کاربردی از نقش دولت در اقتصاد اسلامی بر پایه دیدگاه‌های آیت‌الله خامنه‌ای، به پر کردن خلأ پژوهشی موجود کمک می‌کند. یافته‌های تحقیق می‌تواند مبنای مهمی برای سیاست‌گذاری‌های اقتصادی کلان جمهوری اسلامی ایران و تحقیقات آتی در حوزه حکمرانی اقتصادی اسلامی باشد.
شخم گر، حمید و میرمعزی، سیدحسین. (1405). وظایف دولت اسلامی از منظر آیت‌الله خامنه‌ای با تأکید بر وظایف اقتصادی. (e256284). مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی، 4(2)، e256284 https://doi.org/10.22034/irsj.2026.534494.1175
MLA
شخم گر، حمید، و میرمعزی، سیدحسین. "وظایف دولت اسلامی از منظر آیت‌الله خامنه‌ای با تأکید بر وظایف اقتصادی" .e256284 ، مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی، 4، 2، 1405، e256284. doi: 10.22034/irsj.2026.534494.1175
HARVARD
شخم گر، حمید، و میرمعزی، سیدحسین. (1405). 'وظایف دولت اسلامی از منظر آیت‌الله خامنه‌ای با تأکید بر وظایف اقتصادی'، مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی، 4(2), e256284. doi: 10.22034/irsj.2026.534494.1175
CHICAGO
شخم گر، حمید و میرمعزی، سیدحسین، "وظایف دولت اسلامی از منظر آیت‌الله خامنه‌ای با تأکید بر وظایف اقتصادی." مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی، 4 2 (1405): e256284, doi: 10.22034/irsj.2026.534494.1175
VANCOUVER
شخم گر حمید، میرمعزی سیدحسین. وظایف دولت اسلامی از منظر آیت‌الله خامنه‌ای با تأکید بر وظایف اقتصادی. مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی. 1405;4(2):e256284. doi: 10.22034/irsj.2026.534494.1175
