مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

تبیین شناختی کارکردهای «سرمایه اجتماعی» در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی دانشگاه معارف اسلامی قم، قم، ایران
2 استادیار گروه تاریخ فرهنگ و تمدن اسلامی دانشگاه معارف اسلامی قم، قم، ایران.
10.22034/irsj.2026.591883.1244
چکیده
در عصر حاضر، مدیریت ادراک و اثرگذاری بر ساختارهای ذهنی جوامع به یکی از تقابل‌های تمدنی تبدیل شده‌ است. پژوهش حاضر با هدف تبیین جایگاه راهبردی «سرمایه اجتماعی» در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای و بررسی کارکردهای شناختی آن در مسیر تحقق تمدن نوین اسلامی سامان یافته است. این تحقیق با بهره‌گیری از روش «تحلیل شناختی_تاریخی» و با رویکردی توصیفی_تحلیلی، گزاره‌های مرتبط با سرمایه اجتماعی در بیانات ایشان را به عنوان داده‌های پایه مورد واکاوی قرار می‌دهد. یافته‌ها نشان می‌دهد که سرمایه اجتماعی، در این منظومه فکری، صرفا یک ظرفیت جامعه‌شناختی نیست؛ بلکه از طریق تقویت اعتماد، هم‌گرایی هویتی، اعتباربخشی به مراجع اجتماعی، گسترش مشارکت و تبدیل اراده ذهنی به کنش جمعی، در افزایش انسجام و تاب‌آوری ادراکی جامعه نقش ایفا می‌کند. الگوی «جذب حداکثری و دفع حداقلی»، «توجه به نقش خواص اثرگذار» به عنوان کانون‌های هدایت‌گر اجتماعی، «بهره‌گیری از مؤلفه‌های مرجع، مشترک و مقبول» در فرهنگ عمومی و «انگیزش جامعه هدف»، از مهم‌ترین سازوکارهای قابل استخراج در این زمینه است. بر این اساس، پژوهش حاضر الگویی مفهومی برای تبیین نسبت سرمایه اجتماعی، مدیریت ادراک و ظرفیت تمدن‌سازی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات