مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

تعارض‌های عملی نظام سلطه با شعارهای غربی از دیدگاه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(مدظله العالی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
چکیده
     نظم جهانی که پس از جنگ جهانی دوم پایه‌گذاری شد دو پایه‌ى اساسى داشت: یک پایه‌ى فکرى و ارزشى، و یک پایه‌ى عملى(نظامى و سیاسى). هر دو پایه امروز دچار چالش و تزلزل شده‌اند. پایه‌ى اخلاقى و فکرى عبارت بود از ادعاى برترىِ فکرى و ارزشى غرب -شامل اروپا و آمریکا- بر سایر ملل. آنها شعارهایى جذاب مانند آزادى، دموکراسى، حقوق بشر، دفاع از ملت‌ها و آحاد انسان‌ها را مطرح و در پی این بودند که برترى نظام ارزشى خود را بر سایر مناطق عالم، بر ادیان، بر نحله‌هاى گوناگون فکرى و همچنین بر اسلام تثبیت کنند. پایه‌ى دوم قدرت غرب و تسلط بر مدیریت جهان، مسئله‌ى توانایى‌هاى سیاسى و نظامى بود که اگر ملت‌ها یا دولت‌ها یا جریان‌هاى گوناگونى تحت تأثیر آن نظام ارزشى و آن جنبه‌ى اول قرار نمی‌گرفتند و تسلیم نمی‌شدند و ایستادگى می‌کردند، با فشار سیاسى و نظامى مواجه می‌شدند تا مجبور به همراهی با آنها شوند. هر دو عامل امروز در دنیا بتدریج تضعیف شده است. هندسه قدرت در جهان در حال تغییر است و مهمترین علت آن نیز تعارض‌های فکری و عملی نظام سلطه است. آنها می‌گویند «حقوق بشر» و «دموکراسی» ولی منافع غرب را اراده می‌کنند و دخالت نظامی در کشورها را به جای آن می‌نشانند؛ می‌گویند «مبارزه با تروریسم»، و مردم بی‌دفاع را آماج بمب‌ها و سلاح‌های خود می‌سازند. در نگاه آنها، بشریت به شهروندان درجه‌ی یک و دو تقسیم می‌شوند. جان انسان‌ها در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین ارزان و در آمریکا و غرب اروپا گران قیمت‌گذاری می‌شود. امنیت آمریکا و اروپا مهم، و امنیت بقیه‌ی بشریت بی‌اهمیت دانسته می‌شود. منافع خود را به نام «قوانین بین‌المللی»، و سخنان تحکم‌آمیز و غیرقانونی خود را به نام «جامعه‌ی جهانی» بر ملت‌ها تحمیل می‌کنند و با شبکه‌ی رسانه‌ایِ انحصاریِ سازمان‌یافته، دروغ‌های خود را راست، و باطل خود را حق، و ظلم خود را عدالت‌طلبی وانمود می‌کنند. این پژوهش با تمرکز بر گفتمان ضدنظام سلطه مقام معظم رهبری(مدظله العالی) درپی پاسخ به این پرسش اصلی است که: «در گفتمان حضرت آیت‌الله خامنه‌ای(مدظله العالی) نظام سلطه به‌لحاظ عملی دارای چه تعارضاتی با شعارهای ارائه‌ شده در حوزه نظری می‌باشد؟».
کلیدواژه‌ها

اسدی، ناصر و رضایی‌پناه، امیر (۱۳۹۲). «مبانی تقسیم‌بندی نظام بین‌الملل و همگرایی و واگرایی‌های آن در گفتمان تعامل‌گرایی ضد نظام سلطه»، فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، سال سوم، شماره اول، بهار.
اسدی، ناصر (۱۳۹۳). «تحلیل گفتمانی سیاست خارجی آیت‌الله خامنه‌ای (گفتمان‌ تعامل‌گرایی ضد نظام سلطه)»، فصلنامه پژوهش‌های سیاست اسلامی، سال دوم، شماره پنجم، بهار و تابستان.
بی‌نا (۱۳۸۳). استراتژی امنیت ملی آمریکا در قرن ۲۱، ترجمه جلال دهمشگی، بابک فرهنگی و ابوالقاسم راه‌چمنی، تهران: مؤسسه ابرار معاصر، چاپ چهارم.
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (۱۳۸۶). «گفتمان اصو‌ل‌گرایی عدالت محور در سیاست خارجی دولت احمدی‌نژاد»، دو فصلنامه دانش سیاسی، شماره پنجم.
شکوری، ابوالفضل (۱۳۷۷). فقه سیاسی اسلام، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
عسگرخانی، ابومحمد (۱۳۸۳). رژیم‌های بین‌المللی، تهران: انتشارات ابرار معاصر.
قادری کنگاوری، روح‌الله و روحی، نبی‌الله (۱۳۹۲). «تأثیر بیداری اسلامی بر ماهیت و کارکرد نظام سلطه»، فصلنامه مطالعات راهبردی بسیج، سال شانزدهم، شماره ۶۰، پاییز.
قوام، عبدالعلی (۱۳۹۰). اصول سیاست خارجی و سیاست بین‌الملل، تهران: انتشارات سمت.
کالاهان، پاتریک (۱۳۸۷). منطق سیاست خارجی آمریکا: نظریه‌های نقش جهانی در آمریکا، ترجمه داود غرایاق زندی و دیگران، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
لک‌زایی، نجف (۱۳۸۹). «انقلاب اسلامی و تکاپوهای سلطه‌گرایانه آمریکا»، فصلنامه علمی ـ پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی، سال هفتم، شماره ۲۱، تابستان.
متقی، ابراهیم و پیام، فرشته (۱۳۹۲). «اقتدارگرایی نظام سلطه و جنبش اجتماعی ـ ساختاری مقاومت»، فصلنامه پژوهش‌های روابط بین‌الملل، دوره نخست، (ویژه‌نامه عدم تعهد)، تابستان.
متقی، ابراهیم و همکاران (۱۳۹۳). «بررسی آسیب‌پذیری‌ها و نقاط ضعف راهبردی بازیگران نظام سلطه»، فصلنامه راهبرد دفاعی، سال ۱۲، شماره ۴۵، بهار.
محمدی، منوچهر (۱۳۸۸). «برخورد تمدن‌ها یا برخورد با نظام سلطه (پارادایم جدید در روابط بین‌الملل)»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال پنجم، شماره ۱۶، بهار.
نامدار، مظفر و ضمیریان، محمد حسین (۱۳۹۰). «مقام معظم رهبری و نظریه ساختاری روابط بین‌الملل در سیاست‌گذاری خارجی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، شماره هشتم، شماره ۲۴، بهار.
هانینگتون، ساموئل (۱۳۸۴). چالش‌های هویت در آمریکا، ترجمه محمودرضا گلشن‌پژوه و دیگران، تهران: انتشارات مؤسسه ابرار معاصر.
Cox, Robert (1981), “Labour and Hegemony”, International Organizations, Vol. 31, Summer.
Gilpin, R. (1981), War and Change in World Politics, Cambridge: Cambridge University Press.
Ikenberry, John (2011), “The Future of Power”, Foreign Affairs, March/ April.