مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مقایسه تطبیقی سیاست‌های کلی نظام در حوزه بودجه با منویات رهبر معظم انقلاب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی دانشکده مدیریت دانشگاه علامه طباطبایی
2 کارشناسی ارشد مدیریت، دانشکده مدیریت، دانشگاه فروردین، قائم شهر، ایران
3 کارشناسی ارشد مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور
چکیده
همان‌گونه که قدرت خرید پول ملی هر کشور، درون و برون مرزهای آن، به‌عنوان شاخص‏ سنجش توان اقتصادی آن کشور، نسبت به توان اقتصادی سایر کشور‏ها شناخته و به کار گرفته می‌شود، بودجۀ سالانۀ کشورها نیز از ویژگی همسانی در ارزیابی اقتصادی آن‌ها برخوردار است. بودجه‏ سالانه سندی است شامل پیش‏بینی درآمد و هزینه و برنامه مالی یا دخل‌وخرج سالانۀ کشور که با آگاهی از شکل، محتوا، ترکیب، کیفیت و به‌ویژه‏ منابع درآمدی، برای پوشش هزینه‏ها و درنهایت، چگونگی پیش‏بینی و تخصیص، به‌سادگی‏ می‌توان به کمّ ‏و کیف نسبی اقتصاد ملی پی برد. بودجه مهم‌ترین خط‌مشی مالی دولت و ازجمله نمادهای کیفیت حکمرانی آن است که با پیش‌بینی درآمد‌ها و مخارج برای یک سال مالی، در راستای نیل به اهداف معین تهیه، تدوین و اجرا می‌شود. بودجه‌بندی را می‌توان قلب فراگرد خط‌مشی گذاری عمومی تلقی کرد؛ زیرا بودجه دربرگیرندۀ اهداف غایی و ابزارهای دستیابی به آن‌ها است و تأثیر فراوان مستقیم و غیرمستقیمی در زندگی آحاد مردم و نهاد‌ها دارد؛ به همین دلیل، لزوم اصلاحات ساختاری و جایگاه آن در دیدگاه رهبر انقلاب حائز اهمیت است. این مطالعه با استفاده از روش تحلیل مضمون به بررسی و کدگذاری و مقوله‌بندی بیانات ایشان پرداخته و سپس خروجی این کار با احکام سیاست‌های کلی نظام تطبیق داده است. با بررسی تمامی سیاست‌های کلی نظام مشخص شد که 12 بسته و 30 بند سیاستی در قالب 111 حکم سیاستی بر بودجه و نظام بودجه‌ریزی دلالت دارند. مطالعۀ بیانات طی دوره زمانی موردبررسی و گزاره‌های مطرح نشان داد که مقوله‌‎های اصلی موجود در منظومۀ فکری آیت‌الله خامنه‌ای نسبت به بودجه و نظام بودجه‌ریزی به ترتیب حول 9 محور قرار دارد. در پایان با هدف توجه بیشتر به برخی گزاره‌ها در سیاست‌گذاری‌های کلی بخش بودجه پیشنهادهایی ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها

ابراهیمی‌نژاد، مهدی و فرج‌وند، اسفندیار (1386). اصول تهیه و تنظیم و کنترل بودجه. تهران: انتشارات سمت.
آذر، عادل و امیرخانی، طیبه (1391). بودجه­ریزی عمومی: نهادهای بودجه­ریزی و بودجه محلی. تهران: انتشارات سمت.
توسلی، محمد اسماعیل (1383)، محدودیت‌ها و مسئولیت‌های دولت اسلامی در پولی کردن کسر بودجه. اقتصاد اسلامی، ۴(14)، 82-107.
توکلی، محمدجواد (1400)، بررسی کسری بودجه سال 1400 و راهکارهای مواجهه با آن در رویکرد اسلامی. فصلنامه دین و قانون، 9(3۳)، 10-46.
دفترمطالعات‌برنامه‌وبودجه (1381). بودجه‌ریزی در ایران: مسائل و چالش‌ها. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
شبیری‌نژاد، اکبر (۱۳۸۷). بودجه‌‌ریزی در ایران، بودجه و پارلمان. تهران. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
غفاری مقدم، آرش (1394). فلسفه وجودی بودجه. تهران: چهارمین کنفرانس بین‌المللی حسابداری و مدیریت و اولین کنفرانس کارآفرینی و نوآوری‌های باز.
قلیچ، وهاب (1394). نقش اوراق بهادار اسلامی در تأمین کسری بودجه دولتی. تهران: پژوهشکده پولی بانکی.
کمیجانی، اکبر و ورهرامی، ویدا (1391). برآوردی از نقش عوامل مؤثر بر کسری بودجه در ایران. راهبرد، 21(64)، 27-42.
محنت فر ، یوسف و جعفری صمیمی، احمد (1392). مبانی بودجه و برنامه ریزی در ایران. تهران: نور علم.
میر، میلاد (1399). بررسی چشم‌انداز کسری بودجه. امنیت اقتصادی، 8(11)، 79-89.
نوبخت، محمدباقر (1391). مدل مفهومی اصلاح ساختار نظام بودجه‌ریزی کشور. راهبرد اقتصادی، 1(2)، 7-46.
 
Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.