مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

آزادی سیاسی در اندیشه‌های قرآنی آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
سطح 3 حوزه علمیه / کارشناسی ارشد فقه سیاسی دانشگاه شهید بهشتی
چکیده
آزادی سیاسی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مسائل در حوزه فلسفه سیاسی دارای اهمیت و کارکردهای گوناگونی است که بازتشریح ماهیت، ارکان، ابعاد و حدود آن با عنایت به ادله وثیق قرآنی نقش مؤثری در کاربست این مقوله در عرصه حکمرانی دینی خواهد داشت. بسامد بالای مشابه این اصطلاح واژگانی در اندیشه آیت‌الله‌ خامنه‌ای نشان‌دهنده کوشش وافر وی در تشدید این مقوله به‌عنوان تشریعی الهی و مؤلفه‌ای مهم در عرصه مدیریت اجتماعی است. در این پژوهش که با روش تحلیل مضمون انجام گرفته، تلاش شده است تا ضمن بیان ماهیت آزادی سیاسی، به مبانی قرآنی آن، عرصه‌های بروز و ظهور آن از منظر ایشان پرداخته شود. در این پژوهش خواهیم یافت که توحید، اختیار و کرامت انسانی از مبانی آزادی سیاسی در قرآن به شمار می‌رود. همچنین این مفهوم در ساحت آزادی بیان و عقیده، حق انتخاب و نظارت و مشارکت در تصمیم‌گیری منعکس می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-      قرآن کریم.
-      نهج‌البلاغه.
-      ابن‌ابی‌جامع عاملی، علی‌بن‌حسین ( 1413).  الوجیز فی تفسیر القرآن الکریم، قم، دارالقرآن الکریم.
-      ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم (1414). لسان‌العرب، بیروت، دارالصدر.
-      آقابخشی، علی (1375). فرهنگ علوم سیاسی، تهران، مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران.
-      برلین، آیزایا (1380). چهار مقاله درباره آزادی، محمدعلی موحد، تهران، خوارزمی.
-      بهشتی، سید محمدحسین (1380). نقش آزادی در تربیت کوکان، تهران، بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید آیت‌الله بهشتی.
-      بهشتی، سید محمدحسین (1381). آزادی هرج و مرج وزورمداری، تهران، بنیاد نشر آثار و اندیشه‌های شهید آیت‌الله بهشتی.
-      جوادی آملی، عبدالله (1394). ولایت فقیه ولایت فقاهت و عدالت، قم، مرکز نشر اسراء.
-      حقی برسوی، اسماعیل بن مصطفی (بی‌تا). تفسیر روح‌البیان، بیروت، دارالفکر.
-      حکمت‌نیا، محمود (1399). آزاداندیشی و آزادی بیان، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
-      خامنه‌ای، سید علی (1396). طرح کلی اندیشه اسلامی، قم، صهبا.
-      خامنه‌ای، سید علی (1396). تفسیر سوره برائت، تهران، انتشارات انقلاب اسلامی.
-      دهخدا، علی‌اکبر (1373). لغت‌نامه دهخدا، تهران، دانشگاه تهران.
-      دیوبندی، محمودحسن (1385). تفسیر کابلی، تهران، احسان.
-      راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1413). مفردات الفاظ قرآن، بیروت، دارالقلم.
-      سبحانی تبریزی، جعفر (بی تا). مبانی حکومت اسلامی، قم، موسسه امام صادق(ع).
-      سبزواری، محمد (1419). ارشادالاذهان فی تفسیرالقرآن، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات.
-      شاهرودی، سید محمود (1423). موسوعه الفقه الاسلامی طبقاً لمذهب اهل‌البیت(ع)، قم، دائره‌المعارف فقه اسلامی.
-      صدر، محمدباقر (1434). مجموعه آثار شهید صدر، قم، دارالصدر.
-      طباطبایی مؤتمنی، منوچهر (1388). آزادی‌های عمومی و حقوق بشر، تهران، دانشگاه تهران.
-      طباطبایی، سید محمدحسین (1377). المیزان فی تفسیر القرآن، قم، جامعه مدرسین.
-      طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع‌البیان، تهران، ناصرخسرو، سوم
-      طریحی، فخرالدین محمد (1375). مجمع‌البحرین، تهران، مرتضوی، سوم
-      طوسی، محمدحسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء تراث العربی.
-      فراهیدی، خلیل بن احمد (1409). کتاب العین، قم، هجرت، دوم
-      فضل‌الله، محمدحسین (1419). من وحی القرآن، بیروت، درالملک.
-      قاضی‌زاده، کاظم (1389). سیاست و حکومت در قرآن، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
-      قدردان قراملکی، محمدحسن (1382). آزادی در فقه و حدود آن، قم، بوستان کتاب.
-      کرنسون، موریس (1386). تحلیلی نوین از آزادی، امیرجلال الدین اعلم، تهران، امیرکبیر.
-      لکزایی، نجف (1394). امنیت سیاسی افراد و مرجع آن در فقه امامیه، مجله حقوق اسلامی، شماره 44.
-      مصباح یزدی، محمدتقی (1388). نگاهی گذرا به حقوق بشر، قم، موسسه پژوهشی آموزشی امام خمینی(ره).
-      مطهری، مرتضی (1400). آزادی معنوی، قم: صدرا.
-      مغنیه، محمدجواد (1425). التفسیر المبین، قم: دارالکتب الاسلامی.
-      مکارم شیرازی، ناصر (1371). تفسیر نمونه، قم: دارالکتب الاسلامیه.
-      میل، جان استورات (1363). درباره آزادی، ترجمه محمد جواد شیخ الاسلامی، تهران، مرکز انتشارات علمی فرهنگی.
-      نائینی، محمدحسین (1387). تنبیه الامه و تنزیه المله، روح‌الله حسینیان، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
-      هابز، توماس (1389). لویاتان، تهران: نی.
-      هاشمی، سیدمحمد (1387). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران:میزان.
-      هیوود، اندرو (1400). سیاست، عبدالرحمن عالم، تهران، نشر نی.
-   Berlin, Isaiah, 1969, Four essays on liberty, London, oxford university press