مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

تبیین مفهوم عدالت در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار پژوهشی گروه مطالعات تاریخی انقلاب اسلامی (مرکز اسناد انقلاب اسلامی)
2 کارشناسی ارشد حقوق از دانشگاه مفید قم
چکیده
در این نوشتار به تبیین مفهوم عدالت در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای با بهره‌گیری از روش تحلیل محتوای کیفی پرداخته شده است. به بیان دقیق‌تر، ابتدا به کدگذاریِ کیفی واحدهای معنا (که از بیانات ایشان از دهه 60 تاکنون جمع‌آوری شده بودند) پرداختیم، سپس حدود 400 کد حاصله را در قالب 17 مقوله تفسیر و طبقه‌بندی کردیم. در انتها مقولات به دست آمده را در کنار یکدیگر تحلیل و تفسیر کردیم و به یک تم اصلی با عنوان «گام برداشتنِ مدام و پیوسته در مسیر عدالت اسلامی، معیار و مشخصه اصلیِ اسلامی بودن جامعه» در باب مفهوم عدالت نزد آیت‌الله خامنه‌ای دست یافتیم؛ به عبارت دیگر، با در نظر گرفتن این نکته نزد آیت‌الله خامنه‌ای که عدالت هیچ‌گاه به‌طور کامل و مطلق محقق نمی‌شود و تحققِ آن، نسبی است، هرچند، ارزش‌هایی نظیر آزادی واقعی، عقلانیت، معنویت و ... نقش مهمی را در معنابخشی به عدالت ایفا می‌کنند، اما به دلیل مقیّد شدنشان به عدالت نمی‌توانند معیار اصلیِ اسلامی بودنِ جامعه تلقی شوند؛ بنابراین، تم کلیِ مفهوم عدالت در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای را می‌توان این‌گونه صورت‌بندی کرد که شاخصه اصلیِ یک جامعه اسلامی، میزان حرکتِ آن به سمت عدالت است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-      ابوالمعالی الحسینی، خدیجه (1392). «تحلیل کیفی متن: استقرا/قیاس»، فصلنامه مطالعات معارف اسلامی و علوم تربیتی، سال اول، شماره 1.
-      ابوالمعالی، خدیجه (1391). پژوهش کیفی از نظریه تا عمل، تهران، نشر علم.
-      ایمان، محمدتقی؛ نوشادی، محمود رضا (1390). «تحلیل محتوای کیفی»، فصلنامه پژوهش، سال سوم، شماره 2.
-      بایرامی، حمید (1400). «معنویت، عدالت و عقلانیت در اندیشه سیاسی امام خمینی»، فرهنگ پژوهش، زمستان 1400، شماره 48.
-      پیربداقی، فاطمه (1388). «تحلیل محتوای کمی و کیفی»، ماهنامه پیام پژوهش، سال نهم، شماره 101.
-      جمشیدی، محمدحسین (1380). «مفهوم عدالت در اندیشه سیاسی امام خمینی»، فصلنامه حضور، شماره 36.
-      خمینی، روح‌الله (1380). شرح چهل حدیث (اربعین حدیث)، قم: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
-      راسخ، محمد (1382). «مفهوم عدالت»، نوشته هیلل استاینر، ترجمه محمد راسخ، مجلس و پژوهش، سال دهم، تابستان 1382، شماره 38.
-      صدیق‌سروستانی، رحمت‌الله (1375). «کاربرد تحلیل محتوا در علوم اجتماعی»، نامه علوم اجتماعی، شماره 8.
-      عباسی، مهدی؛ سازمند، بهاره؛ توحیدفام، محمد؛ ابطحی، مصطفی (1399)، «تحلیل شخصیت سیاسی امام خمینی مبتنی بر دیدگاه کارل راجرز و آدلر در رهبری انقلاب: تحلیلی روانشناختی»، پژوهش‌های نوین روانشناختی، سال پانزدهم، تابستان 1399، شماره 58.
-      لیندلف، تامس و تیلور، برایان سی (1388). روش‌های تحقیق کیفی در علوم ارتباطات، ترجمه عبدالله گیویان، تهران: نشر همشهری.
 
 
 
 
 
References
-   Burnard, Philip (1994), "Searching for meaning: a method of analysing interview transcripts with a personal computer", Nurse Education Today, Volume 14, Issue 2, April 1994, Pages 111-117.
-   Graneheim, U. H. & Lundman. B (2004), "Qualitative content analysis in nursing research: concepts, procedures and measures to achieve trustworthiness", Nurse Education Today, No 24 (pp. 105-112).
-   Hsieh, Hsiu- Fang & Shanon, Sara E (2005), "Three Approaches to Content Analysis", Qualitativr Health Research, vol. 15, No.9, CA: Sage Publications.
-   Kuckartz, Udo & Rädiker, Stefan (2019), Analyzing Qualitative Data with MAXQDA, Text, Audio, and Video, Berlin: Springer.
-   Mayring, Philipp (2014), Qualitative content analysis: theoretical foundation, basic procedures and software solution, Klagenfurt: http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:0168-ssoar-395173
-   Medelyan, Alyona (2020), "Coding Qualitative Data: How to Code Qualitative Research", in: https://getthematic.com/insights/coding-qualitative-data/
-   Patton, M. Q. (2002), Qualilalive Research & Evalution Methods, CA: Sage Publications.
-   Zhang, Y. & Wildemuth, B. M. (2009), "Qualitative analysis of content", In B. Wildemuth (Ed.), Applications of Social Research Methods to Questions in Information and Library Science (pp.308-319). Westport, CT: Libraries Unlimited.