مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

شاخصه‌های ارزشی و کنشی دولت تراز در محیط منطقه‌ای و بین‌الملل مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار روابط بین الملل، دانشگاه عالی دفاع ملی
2 استادیار و عضو هیئت علمی، دانشگاه پدافند هوایی خاتم الانبیاء (ص)
چکیده
بر اساس اهداف انقلاب اسلامی، یکی از ضرورت‌های اساسی، نظریه‌پردازی در راستای تحقق «تمدن نوین اسلامی» و تدوین راهبرد جهت «سربلندی ایران» در «پیچ تاریخی جهانی» است. بنابر نظریه‌های ارائه‌شده که مرجعیت علمی آن آیت‌الله خامنه‌ای هستند؛ فرایندهایی جهت برپایی دولت اسلامی و نهایتاً دستیابی به این هدف فوق‌الذکر تعریف شده‌اند. به تصریح آیت‌الله خامنه‌ای، گام اصلی حرکت تمدنیِ انقلاب اسلامی در مقطع کنونی، ایجاد دولت اسلامی بوده و در این راستا با انتشار بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی تلاش شده تا چشم‌اندازی برای این هدف تصویر گردد. در پژوهش پیشِ‌رو هدف استخراج شاخصه‌های دولت مطلوب و تراز انقلاب اسلامی در دو بُعد ارزشی و کنشی ناظر به سطوح منطقه‌ای و بین‌المللی است. در این راستا ویژگی‌های دولت تراز و مطلوب گفتمان منطبق بر متن بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش که با استفاده از روش‌های توصیفی-تحلیلی و ابزارهای کتابخانه‌ای به شیوه سندکاوی انجام گردیده نشان می‌دهد؛ مهم‌ترین ویژگی‌های دولت تراز انقلاب در سطح منطقه‌ای و جهان اسلام، شامل وحدت‌گرایی و صلح‌طلبی، ام القرا و الگوسازی ایرانی-اسلامی، امنیت‌زایی و حمایت از مقاومت است و شاخص‌های کنشی سطح بین‌المللی شامل پایبندی به قاعده عزت، حکمت و مصلحت، استقلال‌گرایی ضد هژمونیک، اخلاق‌گرایی و پایبندی به توافقات و تعهدات بین‌المللی می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-       استیل، برنت (1392)، امنیت هستی شناختی در روابط بین‌الملل، ترجمه: سید جلال دهقانی فیروزآبادی، فرزاد رستمی و محمدعلی قاسمی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
-       اسدی، حیدر؛ هادی رجبی (1396)، نقش فرهنگ مقاومت در امنیت داخلی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه سیاست، سال چهارم، شماره 16.
-       افتخاری، اصغر (1392)، تبارشناسی قاعده مصلحت در فقه سیاسی شیعه، سیاست متعالیه، سال اول، شماره 1.
-       آقائی فیروزآبادی، محمود (1399)، الگوی ایرانی-اسلامی پیشرفت و چشم‌انداز تمدنی جهان اسلام، مطالعات سیاسی جهان اسلام، دوره نهم، شماره 2.
-       ایزدی، جهانبخش؛ خلفی، فرزاد (1390)، راهبردهای تحقق مؤثر و سازنده ایران در نظام بین‌الملل (بر پایه سند چشم‌انداز)، رهنامه سیاست‌گذاری، سال دوم، شماره سوم.
-       حقیقت، سید صادق (1376)، مسئولیت‌های فراملی و سیاست خارجی دولت اسلامی، تهران: نشر مرکز تحقیقات استراتژیک.
-       خامنه‌ای، سیدعلی (1390)، راهبردهای سیاست خارجی برگرفته از بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در جمع سفرا و کارداران جمهوری اسلامی ایران در خارج از کشور، تهران: انقلاب اسلامی
-       دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1389)، مبانی فرا نظریه اسلامی روابط بین‌الملل، فصلنامه روابط بین‌المللی خارجی، سال دوم، شماره 6.
-       دهقانی فیروزآبادی، سید جلال؛ اسماعیلی، علیرضا (1395)، انقلاب اسلامی و صورت‌بندی گفتمان قدرت در نظام بین‌الملل، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال 13، شماره 46.
-       دهقانی فیروزآبادی، سید جلال؛ وهاب‌پور، پیمان (1394)، امنیت هستی‌شناختی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
-       رضایی اندیشمند، ابوالقاسم (1395)، عزت، حکمت و مصلحت در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه باقرالعلوم قم.
-       سجادپور، سیدمحمدکاظم (1397)، چهارچوبی مفهومی و فراگیر برای درک و تحلیل سیاست خارجی ایران، فصلنامه سیاست خارجی، ویژه‌نامه چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی.
-       سجادپور، محمدکاظم؛ نوریان، اردشیر (1389)، برنامه‌ریزی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: بررسی رابطه قدرت منطقه‌ای، اقتصاد و سیاست خارجی بر اساس سند چشم‌انداز، فصلنامه راهبرد، شماره 56.
-       سجادی، عبدالقیوم (1381)، دیپلماسی و رفتار سیاسی در اسلام، فصلنامه علوم سیاسی، سال پنجم، شماره 19.
-       طباطبایی، سیدمحمد؛ سلیمانی، علی (1392)، جمهوری اسلامی ایران و رژیم صهیونیستی: گسترش فضای هنجاری و تهدیدات ارزشی متقابل، پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال دوم، شماره 7.
-       عباسی، صفر (1394)، همگرایی و وحدت جهان اسلام، پژوهش‌های منطقه‌ای، دوره جدید، شماره 16.
-       عباسی، مجید (1397)، نظام سلطه و تعارضات آن در روابط بین‌الملل در گفتمان آیت‌الله خامنه‌ای، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال 7، شماره 25.
-       عراقچی، عباس؛ قافله‌باشی، سیدمجید  (1398)، راهبردهای سیاست خارجی در حوزه دفاعی- امنیتی، مطالعات مدیریت راهبردی دفاع ملی، سال چهارم، شماره 13.
-       قاسمی، بهزاد (1397)، ژئوپلیتیک محور مقاومت و امنیت جمهوری اسلامی ایران براساس گفتمان انقلاب اسلامی، فصلنامه آفاق امنیت، سال 11، شماره 38.
-       کبیری، ابوالحسن (1399)، سیاست خارجی برگرفته از منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای و تأثیر آن بر امنیت ملی، مطالعات دفاع مقدس، دوره ششم، شماره 4.
-       لاریجانی، محمدجواد (1369)، مقولاتی در استراتژی ملی، تهران: مرکز نشر و ترجمه کتاب.
-       لینکلیتر، آندرو (1386)، نوواقع‌گرایی، نظریه انتقادی و مکتب برسازی. ترجمه: علیرضا طیب، تهران: دفتر مطالعات سیاسی وزارت خارجه.
-       متقی، ابراهیم (1397)، همبستگی‌های منافع ملی و ایدئولوژی در سیاست خارجی، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌الله‌ خامنه‌ای، مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی
-       مختاری، مجید (1403)، درآمدی بر وحدت اسلامی در عرصه دیپلماسی فرهنگی، پژوهش‌نامه دیپلماسی فرهنگی، سال اول، شماره 3.
-       مشیرزاده، حمیرا (1382)، نقش ارزش‌ها و هنجارها در شکل دادن به سیاست خارجی، رهیافت سازه‌انگارانه، فصلنامه مطالعات عالی بین‌المللی، سال سوم، شماره 3.
-       معینی علمداری، جهانگیر؛ راسخی، عبداله (1390)، روش‌شناسی سازه‌انگاری در حوزه روابط بین‌الملل، فصلنامه سیاست خارجی، سال 17، شماره 4.
-       موسوی، سیدمحمد، جوادی ارجمند، محمدجواد (1401)، مکانیسم علی و روش‌شناسی سازه‌انگاری در روابط بین‌الملل، روش‌شناسی علوم انسانی، سال 28، شماره 112.
 
 
-   Acharya, Amitav(2020), Hegemony and Diversity in the ‘Liberal International Order’: Theory and Reality, available at: https://www.e-ir.info/2020/01/14/hegemony-and-diversity-in-the-liberal-international-order-theory-and-reality/
-   Jupille, Joseph.A & Caporaso, James & T.Checkel, Jeffrey (2003),"Integrating Institutions Rationalism, Constructivism and the study of European Union", Comparative Political Studies, Vol.36, No.1-2.
-   Lupovici, Amir (2009). Constructivism Methods: a Plea and Manifesto. Review of International Studies. Vol 35. No 1. pp 195-218.
-   Nye, Joseph S. (2019), The Rise and Fall of American Hegemony From Wilson to Trump, International Affairs,Vol. 95, Issue 1, Pages 80-63.