مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

عوامل مؤثر در ارتقای اقتصاد دفاع و تأثیر آن در تأمین امنیت ملی با تأکید بر منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری مطالعات انقلاب اسلامی دانشگاه تهران. تهران. ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد معارف اسلامی و مدیریت مالی دانشگاه امام صادق(ع). تهران. ایران
چکیده
در عصر رقابت ژئوپلیتیکیِ تجدید شده، جایی که توانایی کشورها برای تقویت رشد اقتصادی، پایه‌ای برای استوار کردن قدرت نظامی، اقتصادی و فرهنگی محسوب می­شود، دفاع از امنیت اقتصادی جمهوری اسلامی ایران کاری بسیار مهم است. این موضوع دارای اهمیت است که هنگام تدوین سیاست ملی، ملاحظات اقتصادی و امنیتی را به دقت در نظر بگیرند. در این پژوهش، ضمن تبیین روش تحلیل مضمون و با استفاده از تکنیک تحلیل شبکه مضامین، تعداد 351 داده‌ متن اصلی بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در رابطه با موضوع اقتصاد دفاع مورد تجزیه، تحلیل و بازآرایی دقیق قرار گرفت و در انتها 4 مضمون اصلی و فراگیر به‌عنوان مؤلفه‌های الگوی اقتصاد دفاع در بیانات ایشان به دست آمد. ازاین‌رو، هدف مقاله حاضر، واکاوی و کشف مضامین مرکزی و اصلی، عوامل مؤثر در ارتقای اقتصاد دفاع از طریق الگوی تحلیل مضمون، در منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای است. نتایج تحقیق نشان می­دهد که اولاً، مفهوم اقتصاد دفاع صرفاً به امور نظامی مربوط نمی‌شود، بلکه دارای تعیّن مرکب است و عناصر چندوجهی مانند تاب­آوری اقتصادی، توسعه فناوری علمی، اتکا به داخل و ... برخوردار است. ثانیاً، بررسی منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای در باب عوامل مؤثر در ارتقای اقتصاد دفاع، همه وجوهات مربوط به اقتصاد دفاع را در خود جای داده است. ثالثاً، چنانچه الگوی اقتصاد دفاع در نظر همه اقشار جامعه - دولت، مردم و بخش خصوصی- به‌مثابه فرهنگ پذیرفته شود، به عرصه­­ای برای تأمین امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران تعیّن می­یابد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-      اسماعیلی، مصطفی؛ هاشمی، حمیدرضا (1401)، منظومه فکری آیت‌الله خامنه‌ای در حوزه امنیت اقتصادی: با تأکید بر رویکرد ثبات و قدرت اقتصادی در کشور، راهبرد اقتصادی، شماره 42.
-      امامیان، سید محمدصادق و همکاران (1397)، نظام ملی تنظیم‌گری: مفهوم تنظیم‌گری و ارتباط آن با نظام حکمرانی، تهران: مطالعات دفتر اقتصاد بخش عمومی.
-      بختیاری، ایرج (1395)، تأثیر مؤلفه­های دفاع اقتصادی کشور بر دفاع همه‌جانبه، راهبرد دفاعی، شماره 54.
-      پالوج، قاسم و همکاران (1401)، امنیت اقتصادی فردی از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای، اقتصاد دفاع و توسعه پایدار، شماره 25.
-      حسینی، سید شمس­الدین؛ ریزوندی، امیر (1401)، هم‌افزایی اقتصاد دانش‌بنیان و دفاع دانش‌بنیان در جمهوری اسلامی ایران (با رویکرد مطالعه تطبیقی آن با کشورهای منتخب)، اقتصاد دفاع و توسعه پایدار، شماره 25.
-      دری نوگورانی، حسین (1395)، مفهوم اقتصاد دفاع و برخی ویژگی­های متمایز آن، اقتصاد دفاع و توسعه پایدار، شماره 1.
-      ردادی، محسن (1394)، تحلیل مضمون اعتماد در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای، جستارهای سیاسی معاصر، سال ششم، شماره 3.
-       سمیعی‌نسب، مصطفی و همکاران (1400)، اقتصاد دفاع؛ از نظریه‌های جنگ تا فعالیت اقتصادی نیروهای مسلح، انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
-      شیخ‌زاده، محمد؛ همکاران (1390)، تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی، اندیشه مدیریت راهبردی، سال پنجم، شماره دوم.
-      عطارزاده، مجتبی (1377)، تأثیر رویکرد جدید مفهوم امنیت بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران، مطالعات راهبردی، پیش شماره 2.
-      غیاثوند، ابوالفضل؛ عبدالشاه، فاطمه (1394)، شاخص‌های تاب‌آوری اقتصادی، روند پژوهش‌های اقتصادی، شماره 77.
-      فرزندی اردکانی، عباسعلی و همکاران (1397)، طراحی الگوی راهبردی-فرهنگی اقتصاد مقاومتی با ملاحظه اقتصادی-دفاعی مبتنی بر اندیشه‌های آیت‌الله خامنه‌ای در جمهوری اسلامی ایران، پژوهش‌های انقلاب اسلامی، شماره 27.
-      منتظری، غلامرضا؛ سپهری، یدالله (1402)، مؤلفه‌های قدرت نرم اقتصادی در اندیشه دفاعی آیت‌الله خامنه‌ای، مطالعات قدرت نرم، شماره 34.
 
-    Ambros, Christiano Cruz (2017), Defense and development industry: Theoretical controversies and implications in industrial policy, Austral: Brazilian Journal of Strategy & International Relations, Vol. 6 No. 11.
-    Bondarenko, Svitlana et al. (2021), National Resilience as A Determinant of National Security of Ukraine, Journal of Optimization in Industrial Engineering.
-    Constantinescu, Maria (2014), The Economic Component of National Security, Acta Universitatis Danubius. Œconomica, Vol 10, No 6.
-    Dalimunthe, Anantha A et al(2023), Global Development in an Era of Great Power Competition, Penerbit Widina Media Utama.
-    Grozdanoska, Natasha (2014), national defence and security, European Scientific Journal, vol.1.
-    Hartley, Keith (2007), Defense economics: Achievements and challenges, The Economics of Peace and Security Journal 2(1).
-    Hitch, Charles J. and McKean, Roland N. (1960). The Economics of Defense in the Nuclear Age, project rand, Harvard University Press.
-    Kashif Farooq, Muhammad (2023), The relationship between Economic Strength & National Defense, available: https://iammuhammadkashiffarooq.medium.com/the-relationship-between-economic-strength-and-national-security-7125bf872a76
-    Kennedy, Gavin (2023),Defense Economics, The Information Architects of Encyclopaedia Britannica, Associated Press update.
-    McGuire, Martin C (2007), Economics of Defense in a Globalized World, Handbook of Defense Economics, Volume 2.
-    McGuire, Martin C. (1995), Defense economics and international security, Handbook of Defense Economics, Volume 1.
-    Nash-Hoff, Michele (2012), What Does the Economy Have to Do With National Security? Available: https://www.industryweek.com/finance/software-systems/article/21954333/what-does-the-economy-have-to-do-with-national-security
-    Prasetyadji, Kuncoroadi et al (2020), Defense Economics Viewpoint of Intellectual Property Rights, Advances in Economics, Business and Management Research, volume 140, Atlantis press.
-    Retter, Lucia et al. (2020), Relationships between the economy and national security: Analysis and considerations for economic security policy in the Netherlands, RAND Europe.
-    Sandler, T and Hartley, K (2007), Defense in a Globalized World: An Introduction, Handbook of Defense Economics, Volume 2.
-    Sunday, Adejoh and Emmanuel, Ukhammi (2021),Defence Economics and National Security Challenges in Nigeria, Zamfara Journal of Politics and Development, Vol. 2, No. 2.
-    Yulivan, Ivan (2021), Indonesian Defense Economy in the Industrial Revolution Era 4.0. In: Economics and Business Quarterly Reviews, Vol.4, No.4.
-    Zingel, Wolfgang-Peter (2010), National Security and Economic Development: Securing Development – Developing Security,available: https://www.bmlv.gv.at/pdf_pool/publikationen/eco_impacts_02_national_security_zingel.pdf