مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

اصلاح ساختار بودجه با تأکید بر آسیب‌شناسی بودجه‌ریزی در دهه 90 شمسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی دانشکده مدیریت دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
2 کارشناسی ارشد مدیریت دولتی (منابع انسانی)، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران ایران.
چکیده
اصلاحات ساختاری بودجه از مهم‌ترین مسائل جاری کشور در دهه نود شمسی بوده است که متأسفانه دولت‌ها اقدامات مناسبی برای آن انجام ندادند. وضعیت نظام بودجه‌ریزی در دهه نود شمسی نشان می‌دهد که روند درآمدهای عمومی و هزینه‌های جاری به‌صورت فزاینده بوده و در نیمه دوم دهه نود روند افزایش هزینه‌های جاری دولت شدتش بیشتر از درآمدهای عمومی بوده است و همین مورد موجب شده است تراز عملیاتی نیز با شدت بیشتری نزولی شود و تراز عملیاتی منفی 33 همت سال 1390 به عدد 313 همت در سال 1400 برسد. همچنین در این دهه عمده واگذاری دارایی‌های سرمایه‌ای به‌جای اینکه برای زیرساخت‌ها و پروژه‌های عمرانی صرف شود عمدتاً این منابع صرف هزینه‌های جاری و حقوق دستمزد شده است. از طرفی با توجه به کسری‌های شدید که در دهه نود اتفاق افتاده است، دولت همواره برای رفع کسری بودجه دست به استقراض و انتشار اوراق کرده است که روند صعودی و فزاینده آن نشان می‌دهد میزان حجم و رشد استقراض دولت برای پرداخت بدهی‌های خود به‌اندازه‌ای بوده که حدود 6 همت واگذاری دارایی‌های مالی در سال 1390 به حدود 370 همت در سال 1400 رسیده است که در نوع خود رکورددار است. همچنین روند کسری بودجه در دهه نود به‌گونه‌ای بوده که کسری بودجه در حد 5 همت سال 1390 به حدود 214 همت در سال 1400 رسیده است که نشان از معیوب بودن ساختار نظام بودجه در کشور است. الزامات و راهبردهایی همچون جدی گرفتن اصلاح ساختار بودجه، قطع اتکای بودجه کشور به نفت، توجه به تولید و درآمدهای مالیاتی، رعایت عدالت در تخصیص بودجه، توجه به اقتصاد مقاومتی، سیاست‌های کلی اصل 44 و سند چشم‌انداز و جذب درست، منطقی، عقلائی، عادلانه و به جا مصرف شدن بودجه، مهم‌ترین مؤلفه‌هایی است که در اصلاح ساختار بودجه باید به آن‌ها توجه داشت.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


-      باریکانی، علی (1401). آسیب‌های ناشی از ردیف‌های متفرقه بودجه سالانه، ماهنامه علمی امنیت اقتصادی، شماره 10.
-      خامنه‌ای، سید علی (01/01/1398). بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهر رضوی.
-      خامنه‌ای، سید علی (28/08/1398). بیانات در دیدار با جمعی از تولیدکنندگان، کارآفرینان و فعالان اقتصادی.
-      خامنه‌ای، سید علی (04/06/1394). بیانات در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت.
-      خامنه‌ای، سید علی (08/06/1389). بیانات در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیئت دولت.
-      خامنه‌ای، سید علی (29/11/1393). بیانات در دیدار مردم آذربایجان.
-      خامنه‌ای، سید علی (24/02/1398). بیانات در دیدار مسئولان نظام.
-      خامنه‌ای، سید علی (28/07/1390). بیانات در دیدار مسئولین اجرایی استان کرمانشاه.
-      خامنه‌ای، سید علی (12/08/1382). ملاحظه ابلاغ سند چشمانداز.
-      خرمی، قاسم (1395). بررسی تأثیر حسابرسی عملیاتی بر بودجه‌ریزی عملیاتی، فصلنامه پژوهش‌های جدید در مدیریت و حسابداری، شماره 6.
-      رجب پور، حسین (1398). آسیب‌شناسی نظام برنامه‌ریزی 1. مروری بر تحولات نظام برنامه‌ریزی در ایران. ماهنامه گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
-      سبحانیان، هادی؛ رجب پور، حسین (1401). آسیب‌شناسی اثر ساختار بودجه دولت بر توان تولید ملی؛ با تأکید بر بودجه سال 1400 کل کشور. پژوهش‌های برنامه و توسعه، 3(2).
-      سجادی، معصومه سادات (1400). آسیب‌شناسی ابعاد اقتصاد کلان واگذاری بنگاه‌های دولتی به‌منظور جبران کسری بودجه. ماهنامه علمی، امنیت اقتصادی 8 (9)،.
-      صدیق، محمد (1398). آسیبشناسی نظام بودجه‌ریزی در جمهوری اسلامی ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
-      قانون محاسبات عمومی کشور، (1366).
-      نیکنام، مهدی؛ علی احمدی جشفقانی، حسین (1399). آسیب‌شناسی بودجه‌ریزی در جمهوری اسلامی ایران. مطالعات بین‌رشته‌ای دانش راهبردی، 10(41).
 
-   Albaladejo, Francisco & Ríos, Ana-María & Benito, Bernardino. (2017). Factors Explaining Public Participation in the Central Government Budget Process. Australian Journal of Public Administration.
-   Saliterer, Iris & Sicilia, Mariafrancesca & Steccolini, Ileana. (2017). Public Budgets and Budgeting in Europe: State of the Art and Future Challenges.
دوره 2، شماره 3 - شماره پیاپی 7
ویژه‌نامه آسیب‌شناسی اقتصادی دهه نود
پاییز 1403
صفحه 47-72