مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی

سازوکارهای اقتدار قضایی از نگاه آیت‌الله خامنه‌ای با تمرکز بر ثبات امنیت داخلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار جغرافیا دانشگاه جامع علوم انتظامی امین، تهران، ایران.
2 استادیار گروه حقوق دانشگاه علوم انتظامی، تهران، ایران.
3 استادیار گروه حقوق دانشگاه جامع علوم انتظامی امین، تهران، ایران.
چکیده
بر اساس اصل 156 قانون اساسی کشور، گسترش عدالت و آزادی‌های مشروع، نظارت بر حُسن اجرای قوانین، رسیدگی به تظلمات، احیای حقوق عامه، کشف جرم، تعقیب و تعزیر مجرمین و اجرای حدود الهی و اقدام مناسب در پیشگیری، وظیفه اصلی قوه قضائیه است که نتیجه آن درمجموع تولید، تأمین و تثبیت امنیت داخلی و صیانت از آن خواهد بود. تحقق این رسالت بر اساس فرمایشات آیت‌الله خامنه‌ای مستلزم ابتنای قوه قضائیه به دو عامل اقتدار و اعتماد است. قوه قضائیه به‌عنوان یکی از ارکان اساسی حاکمیتی، می‌بایست از راهبردها و رهنمودهای حکیمانه رهبری پیروی نموده و بر درون‌مایه رهنمودهای ایشان، اشراف تام یابد. در صورت عدم تبیین صحیح کارآمدی و اقتدار قضایی و اجرای آن، شاهد تضییع حقوق مردم و تعمیم نارضایتی و اخلال در نظم و امنیت در جامعه خواهیم بود؛ بنابراین سؤال اساسی این است که مؤلفه‌های کارآمدی و اقتدار قضایی از منظر آیت‌الله خامنه‌ای کدامند؟ این پژوهش تلاش دارد تا نسبت به تحلیل مضمون مجموعه بیانات، سخنرانی‌ها و پیام‌های آیت­الله خامنه­ای، مؤلفه‌های اقتدار قضایی از نگاه ایشان را با تمرکز بر ثبات امنیت داخلی شناسایی نماید. پژوهش حاضر، تحقیقی کاربردی - توسعه‌ای است که برای گردآوری داده‌ها، از روش کیفی (با رویکرد اکتشافی تحلیل مضمون) استفاده شد. جامعه آماری، مجموعه بیانات، سخنرانی‌ها، پیام‌های آیت­الله خامنه­ای (1368 الی آذرماه 1402) است. یافته‌های تحقیق نشان داد که سازوکارهای اقتدار قضایی از نگاه ایشان با تمرکز بر ثبات امنیت داخلی در دو بخش سازوکارهای ساختاری و رفتاری قابل صورت‌بندی‌اند، سازوکارهای ساختاری مشتمل بر گزاره‌هایی مانند؛ «جذب و گزینش»، «تربیت و آموزش»، «به‌کارگیری و انتصاب» و «نظارت و واپایش» و سازوکارهای رفتاری اثربخش بر اقتدار قضایی از نگاه ایشان با تمرکز بر ثبات امنیت داخلی شامل «پیشگیری از جرم»، «اعتماد افزایی»، «امنیت آفرینی»، «فساد ستیزی»، «عدالت ورزی»، «برنامه محوری و تحول‌گرایی»، «مردم مداری»، «قاطعیت قضایی» و «قانون مداری» است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

-      اعتمادی، علی؛ شاملو، باقر؛ علیمرادی، امان اله؛ احمدی موسوی، سیدمهدی (1399). جایگاه احترام به کرامت انسانی در ارتقای اقتدار قضایی. تحقیقات حقوقی بین‌الملل. 12 (46). 159-182.
-      افتخاری، اصغر؛ باباهادی، محمدباقر (1397). راهبردها و سیاست‌های ارتقای کارآمدی نظام اسلامی در اندیشه آیت‌الله خامنه‌ای. فصلنامه راهبرد. 28 (90). 5-33.
-      خامنه‌ای، سید علی (1368-1404). بیانات از سال‌های 1368 الی 1404.
-      خشنودی، محمدمهدی؛ عزیزی، ابراهیم (1402). بایسته‌های الگوی تحول قوه قضائیه مبتنی بر گفتمان آیت­الله خامنه­ای. مطالعات مدیریت راهبردی دفاعی. 25-1.
-      زارع زاده، رسول (1392). الگوی تحلیل امنیت داخلی: تبیین مؤلفه‌های اثرگذار بر امنیت داخلی در سطح کلان. فصلنامه آفاق امنیت. 5 (19). 38-7.
-      زاهدی، شمس‌السادات؛ الوانی، سیدمهدی؛ فقیهی، ابوالحسین (1393). فرهنگ جامع مدیریت. انتشارات دانشگاه علامه طباطبائی.
-      زین‌الدینی، مجید؛ فرهی، علی؛ سلطانی، محمدرضا (1395). پیامدهای کارآمدی در قوه قضائیه از منظر امام خمینی(ره) و آیت‌الله خامنه‌ای. مطالعات دین، معنویت و مدیریت. 5 (8 و 9). 161-180.
-      زین‌الدینی، مجید؛ فرهی، علی؛ سلطانی، محمدرضا (1395). سازوکارهای کارآمدی در قوه قضائیه بر اساس گفتمان امام خمینی (ره) و آیت‌الله خامنه‌ای. فصلنامه امنیت ملی، 5 (18). 143-121.
-      زین‌الدینی، مجید؛ فرهی، علی؛ سنجقی، محمدابراهیم (1395). الگوی کارآمدی در قوه قضائیه بر اساس رهنمودهای امام خمینی (ره) و آیت­الله خامنه­ای. مدیریت اسلامی. 24 (2). 167-190.
-      سعادت، اسفندیار (1390). مدیریت منابع انسانی. تهران: نشر سمت.
-      عالی‌پور، حسن؛ رضایی، سعید؛ صداقتی، سهام (1397). کارآمدی قضایی و امنیت ملی؛ پویایی اندیشه قضایی در برابر پایایی رویه قضایی. مطالعات راهبردی. 21 (82). 93-120.
-      محمدی، سیدمحمود؛ امینی، سیدجواد؛ فقیه، علیرضا (1400). جایگاه امنیت قضایی در الگوی حکمرانی قضایی جمهوری اسلامی ایران. جامعه‌شناسی سیاسی. 4 (4)، 3076-3099.
-      مرادی، خدیجه (1402). شایستگی‌های خاص مدیران قوه قضائیه با تأکید بر تحلیل اسناد بالادستی و دیدگاه مدیران. تعالی منابع سازمانی. 4 (3). 43-27.
-      مروتی، ایرج (1402). اصول تحقق امینت قضایی در نظام کیفری ایران. تمدن حقوقی. 6 (16). 316-297.
-      هرسی، پال و کنث، بلانچارد (1380). مدیریت رفتار سازمانی. ترجمه علی علاقه بند. تهران: انتشارات امیرکبیر.
-      هومن، حیدرعلی (۱۳۸۱تهیه و استانداردسازی مقیاس سنجش رضایت شغلی. تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.
 
-   Barney, J. B (1991). “Firm Resources and Sustained Competitive Advantage.” Journal of Management, 17(1), 99-120.
-   Drucker, P. E (2000). The Practice of Management Harper&Row. New York, 225.
-   Falavigna, G., & Ippoliti, R (2021). Reform policy to increase the judicial efficiency in Italy: The opportunity offered by EU post-Covid funds. Journal of Policy Modeling, 43(5), 923-943.
-   Kim, J., Shi, T. T., & Verdi, R. S (2024). The innovation consequences of judicial efficiency. Available at SSRN 4520053.
-   Von Bertalanffy, L (1968). General System Theory: Foundations, Development, Applications. George Braziller.
-   Zulaeha, M (2023). E-Courts in Indonesia: Exploring the opportunities and challenges for justice and advancement to judicial efficiency. International Journal of Criminal Justice Sciences, 18(1), 183-194.